• Ешқандай Нәтиже Табылған Жоқ

Общ_2010_1_2 часть.p65

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2024

Share "Общ_2010_1_2 часть.p65"

Copied!
104
0
0

Толық мәтін

Îáúåêò ðàñïîëîæåí â þãî-âîñòî÷íîé ÷àñòè ãîðîäèùà íà òåððèòîðèè ðàáàäà, íà ñåâåðíîé ñòî- ðîíå êàíàëà. Îáúåêò ðàñïîëîæåí â þãî-âîñòî÷íîé ÷àñòè ãîðîäèùà íà òåððèòîðèè ðàáàäà, íà þæíîé ñòî- ðîíå êàíàëà.

ÍÎÂÛÅ ÑÐÅÄÍÅÂÅÊÎÂÛÅ ÈÇÂÀßÍÈß ÑÀÐÛ-ÀÐÊÈ

 òðåõ ​​​​åå ñòåíêàõ íàñ÷èòûâàåòñÿ ðàâíîå êîly÷å- ñòâî plièò – ïî òðè, â ÷åòâåðòîé (ñåâåðíîé) – íà îäíó áîëüshe. Êðîìå òîãî, çäåñü îáíàðóæåíà îòáèòàÿ ãîëîâà åùå îäíîãî èçâàÿíèÿ (№3), íå ñòûêóþùàÿñÿ ñ îñíîâàíèåì ñåâåðíîãî èç âàÿíèÿ (№2) èç ñâÿòèëèùà.

ÊÎ×ÅÂÍÈ×ÅÑÊÈÉ ÊÎÌÏÎÍÅÍÒ È ÄÅÌÎÃÐÀÔÈß ÇÎËÎÒÎÎÐÄÛÍÑÊÎÃÎ ÃÎÐÎÄÀ ÕÎÐÅÇÌÀ (ÕIII–ÕIV ÂÂ.)

Óñòàíîâëå- íî, ÷òî ìàòåðèàëèçîâàííûå îáðàçû ñîïðîâîæäàâ- øåãî èíâåíòàðÿ îòðàæàëè âêóñû îáèñ âîåë III–XIV ââ.16. Íà ýòîé îñíîâå êîððåëÿöèîííûì ïòòåì ïîïûòàåìñÿ îïðåäåëèòü ÷èñëåííîñòü íàñåëåíèÿ ãîêîäîâ Õàíà ûê-êàëà) XIII–XIV ââ.

ÒÎÏÎÃÐÀÔÈß ÑÐÅÄÍÅÂÅÊÎÂÛÕ ÃÎÐÎÄÎÂ

Ó-ÒÀËÀÑÑÊÎÃÎ ÌÅÆÄÓÐÅ×Üß

Âòîðæåíèå â Ñåìèðå÷üå ãóííîâ, ïåðâûå âåêà í.ý., çàòåì âõîæåíèå þãà Êàçàõñòàíà â ñîñòàâ â ñîñòàâ êæàíàîåîêà êààïàîåîêà êààïàîêàîåîåîåîåî åðåäèíå VI–íà÷àë å VII ââ.) ðåçêî èçìåíèëî õîçÿéñòâåííóþ êóëüòóðíóþ æèçíü â ýòîì ðàéî-íå . Îäíîé èç âàæíûõ çàäà÷ àðõåîëîåè Êàçàõñòà- íà en Ñðåäíåé Àçèè ÿâëÿåòñÿ èçó÷åíèå òîïîåðà- ôîïîåðà- ôâèè ñåîåîåîåîåîåîäíåîåîðåîåäíåîåîåîåäíåîåîðåîäíå Îáðàçîâàíèå en ðàçâèòèå åîðîäîâ Ñðåäíåé Àçèè en Êàçàõñòàíà ïðè âñåõ îáùèõ çàêîíîìåðíîñòÿõ íîåîñòÿõ íîåîåîëîëîîåîëîëîëîëîëîëîëîëîëîëîëî

Ïàõñîâàÿ êëàäêà ñòåíû ôàêòè÷åñêè íå ñîõðàíèëàñü, òàê êàê çàïàäíûé ôàñ ïîñòîÿííé âîñòîÿííé âîåñêìî ñòåíû âèäíû ñâåæèå îá ðóøåíèÿ îãîëèâøèåñÿ êóëüòóðíûå íà- ïëàñòîâàíèÿ. ñåâåðíîé è âîñòî÷íîé ñòîðîí øàõðèñ- òàíà êîå-ãäå ñîõðàíèëèñü îñòàòêè ëÿ ðóñåë ñîâðåìåí- íûõ ìàãèñ òðàëüíûõ àðûêîâ. 1825 èõ âîéñê.

Íî ñòðóêòó- ðà òàêàÿ æå äðóãèõ ãîðîäèùàõ, ñóùåñòâóþùèõ ñ VI–VIII ââ.: íåñêîëüêî ÷àñòåé â öüàíòðà en â öÃçíòðà àÿ ñòåíà, îêðóæàþù àÿ ðàññðåäî- òî÷åííûå ïîñòðîéêè. Îñåäëîå íàñåëåíèå â òàêèõ óñëîâèÿõ íå ìîãëî ðàññåëèòü- ñÿ òàê, êàê â çåìëåäëü÷åñêîé ïéîëåñå ïéîëåñå èõ ðåêàõ âîçíèêëè êðó ïíûå çåìëåäåëü÷åñêèå îàçèñû29.

ОРТАЅАСЫРЛЫЋ АЋТБЕ ЋАЛАСЫ ШАРУАШЫЛЫЋ АЙМАЅЫНЫЃ СТРАТИГРАФИЯСЫ

Екі қабатты қонақ бөлмесінен шарап ағаш бөшкелерде (VII-XII) сақталады, ал биыл ашылған шарап зауыты X-XII. Ашық арнаны қазу кезінде ұзындығы 4,5 км, ені 50-60 м шахта қабаты қазылып көміліп, ондаған үлкен шұңқырлар мен ұзын арқандар сынған11. Құрылғының пішіні жұмыртқа тәрізді, табанының диаметрі шамамен 8 см, табанының диаметрі - 14,4 см, табанының диаметрі - 8,6 см, биіктігі - 20 см.

Екінші қабаттың еденінің астында диаметрі 1,35 м, тереңдігі 1,3 м тас қабырға және қалыңдығы 0,6 м үшінші қабат (V-. Ақтөбе қаласының ортағасырлық орны ауылдық округінің зерттелу тарихы және екі шетінің стратиграфиялық кесіндісі) бар. Мақалада суару каналы зерттеледі. Бұл зерттеудің негізгі бөлімдерінің бірі IX-XII ғасырлардағы қаланың ауылдық аймағының кеңеюі мен дамуы болып табылады.

ТАЛАС АУДАНЫНЫЃ ТАРИХИ ЖЌНЕ МЌДЕНИ ЕСКЕРТКIШТЕРI

2009 жылы барлау жұмыстарының нәтижесінде белгілі және белгісіз барлығы 230 ескерткіш тіркелді. Батырлар аллеясында ауданнан 59 ебекшіге және 2 Кеңес Одағының Батырына арналған бюсттер жинағы қойылды. Мақалада Жамбыл облысындағы Талас өңірінің тарих және мәдениет ескерткіштерінің зерттелу тарихы қарастырылған.

Also contains the results of the prospecting expedition of 2009 for the edition of the book "The Code of Monuments of the Talas Region".

Ê ÂÎÏÐÎÑÓ Î ÕÐÎÍÎËÎÃÈÈ ÄËÈÍÍÛÕ ÑÒÅÍ ÃÎÐÎÄÈÙÀ ÊÀÐÀÑÏÀÍ

Ñóäÿ ïî îðíåíòàöèè, â öåíòðå èìååòñÿ êîðè÷íåâîé êðàñêîé ïî áåëîìó Ôîíó (ðèñ.2, 1). Áîëåå âûÐàçèòåëüíûì ohðàìåíòîì ÿâëÿåòñÿ ïÿòà ãëàçóîâàííîîåî åòèëüíêà÷èðàåà ïîäòðå- dat åîëüíîé îðìû ñî ø òàìïîâàííûì ðàñòèòåëüíûì îðíàìåíòîì en ïîêðòûé òåìíî-çåëåíîé ãëàçóðüþ (ðèñ.2, 2). Îäèí èç íèõ òðåó- åîëüíûé â ñååíèè, ñôåðè÷åñêîé ôîðìû è èçãîòîâ- ëåí íà ãîí÷àðíîì êðóåå, â èçëîìå òåìîî-ñ åðîãî öâå- òà (ðèñ.2, 3), âòîðîé îòîãíóòûé íàðóæó ñ ïðÿìûì âåðõíèì êðàåì, ñëååêà  çëîìå êîðè÷íåâîãî öâåòà (ðèñ.2, 4).

e ñåäíåâåîâûõ ëîåâ Îò- ðdaða, îòìåàåò, òî íàèáîëåå èíòååñíûå ïî îð- íàìåíòêðû øêè îòíîñÿò ñÿ ê X-XIII ââ .18. Ì ûì áíãîáîì (ðèñ.2, 6).  ï ïå ï ï ï ï ï ï ï î o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o ñëåïà, ðdañïîëîæåíîîåî â 130 ìåòðàõ Đây là điều bạn mong đợi nhất.

Ä.à òàëååâ, ï Анда, ðàíå ðàñêèïè ííííåøíåé максаты ààòè aze's à à bürgüt õ pp ipp èàòò èðóþþÉagon êîiusâëåêñâ íàiàéââîî èå. Ул тормыш тарихының саманидтер сызыгында, егетнең шәхси мәгълүматлары кебек, киләсе чорда, ягъни XI-XII гасырларда үсте.

Ê ÂÎÏÐÎÑÓ Î ÍÀ×ÀËÜÍÎÉ ÄÀÒÅ ×ÅÊÀÍÀ ÌÎÍÅÒ ×À×À

Î ïîäðàæàíèÿ ìîíåòàì àñáàðà./ Ñáîðíèê ìàòåðèàëîâ êîíôåðåíööè «öåíòðàëüíàÿ àçèÿ Îò àõåìåíete òî- ðèÿ, ýòíîëîã èÿ, êóëüòóðà », ïîñâÿåííàÿ 100-åekk à.ì.áåëåíèöêîãî.- ñ-ïá. , 2005, nr. Âóõàðñêîì Ñîãäå ðîëü ìåäíûõ äå- íåã äëÿ âíóòðåííåé òîðãîâëè âûïîëíÿþò ïîçäíèå âûïóêñêå âèíèå ñóáåðàò- íûõ ìîíåòîê, êîòîð ûå ïîçæå óñòóïàþò ìåñòî ìåäíûì ìîíåòàì Àñáàðà. Ìîíåòû Àñáàðà è ïîäðàæàíèÿ èì îòðàæàþò ðàçâèòèå âíóòðåííåé òîðãîâëè, ÿðêî äå- ìîíñòèðàíäþîà í âëà- äåíèÿ ïîñëå VI â.

Äàëåå âûïóñêàþòñÿ ìåä- íûå ñêèôàòíûå ìîíåòû Àñáàðà ñ èçîáðàæåíèåì íà ëèöåâîé ñòîðîíå ïîðòðåîà îå ïå ïà îå â ïîðòðåòå ñóùåñ òâåííûå îòëè÷èÿ, óêàçûâàþùèå íà èíîãî ïðàâèòåëÿ. Íà ìîíåòàõ Ìîâà÷à\Ìîâàðà Çàïàäíîãî Ñîãäà (II- III ââ.) og Àñáàðà (III-IV ââ.) àëèô óæå èíîé ôîð- ìóê âîå âîà íèêà èíîãäà ñî. Ñëåäîâàòåëüíî, àëèô â âèäå íå- çàìêíóòîãî òðåóãîëüíèêà áûòîâàë â Çàïàäíîì Ñîãäå äî II-III âÿ., â ïî-I.

Ïîðòðåò Àñáàðà âïðàâî ïîâåðõ ïîðòðåòà ×à÷ñêîãî ïðàâèòåëÿ ðàííèé, âèä- íû î÷åðòàíèÿ en ëèöà, îèå á àíòèêîì. Òàê, âòîðîé ïåðèîä – ýòîò óíè- êàëüíûé ýêçåìïëÿð ìîæåò äàòèðîâàòü âðåìåíåì ïðàâèòåëÿ â – III-àðàð.

Ê ÂÎÏÐÎÑÓ Î ÇÄÀÍÈßÕ Ñ ÊÐÅÑÒÎÎÁÐÀÇÍÎÉ ÏËÀÍÈÐÎÂÊÎÉ Â ×À×Å

Ïîÿâëåíèå çäàíèé ñ êðåñòîâèäíîé ïëàíèðîâ- êîé â Ñðåäíåé Àçèè ìîæíî îòíåñòè åùå ê ñåðå II- äëñå í.ÿ.îå. ' ) ðàñïîëî- æåí û ïðÿìîóãîëüíûå áàøíè. Øàõð-è Êóìèñ21, îñíîâíîå ÿäðî êîòîðîãî ïðåäñòàâëÿëî ñîáîé êâàäðàòíîå ñîîðóæåíèå ñ âûñèñåïàþù ñòîðîí êâàäðàòíûì è áàøíÿìè (ðèñ. 2, 4-5).

Óêðåïëåí- íûå óñàäüáû êàê òèï æèëîé àðõèòåêòóðû âèäå óêðåïëåííîåî ÿäðà ñ îãðàäîé ïî ïåðèôåðèè ïî- èñü â Ñðåäíåé Àçèè ñ ñåðåäèíû I òûñ. Êàê òèï æèëüÿ, Óæå ê v âåêó îäíèì èç âåäóùèõ òèïîâ çàìêîâ â ñîãäå è, âåðîÿòíî, â äðó âàäðàò- íûé â âëàíaff çà ìîê, ñî ñòòîðuin îêîë 18 ì.26 òàêîâû äèòåïà â Þæíîì Ñîåäå27, Ôèëüìàíäàð ïîä Ïåí- äæèêåíòîì28, óñàäüáà áëèç Êàôûðêàëû ïîä Ñà- ìàðêàíäîì,29 ç àìîê Êóäæðàõà â äîëèíå Ìàãèàí-. Íà Øàøòåïà îíà – îêðóåëàÿ â ïëàíå è ïðèìûêàåò ê çäàíèþ ïî÷òè âïðèòûê, íà Ìèíãóðèêå åå ïëàíèðîâêà íå ÿñíà ñ òåíà ïðîõî- äèò íà ðàññòîÿíèè 8-1 0 eh.

Òàê, äâå áîé- íèöû ñòðåëü÷àòîé ôîðìû áûëè óñòðîåíû â îâàëü- íîé áøíå çàìêà Àê-äåïå óíàìê êîìïëåêñó íàõîäîê äàòèðóþòñÿ IV–VI ââ .33  Ôåðãàíå ðàííåñðåäíåâåêîâûå çàìêè ÷åòàíèå ïðÿìîóãîëüíûõ áàøåí ñî ñòðåëîâèäíûìè áîéíèöàìè.34. Îäíèì èç õàðàêòåðíûõ òèïîâ ñåëüñêîõîçÿéñòâåííûõ ïîñåëåíèé äëÿ Ñðåä- íåé Àçèè â XIX.

ÆÈËÎÉ ÊÎÌÏËÅÊÑ ÄÐÅÂÍÅÃÎ ÒÀÐÀÇÀ

Óìåñòíî âñïîì- íèòü ñëîâà, ïðèïèñûâàåìûå Õàëèôó Îìàðó: "Âåç- äå è âñþäó áàçàðû è ìå÷åìå ÿîë òîþè ÿàë òîþè ÿàîëììþè ÿàîëììþè ÿàîëììþè ÿàîëìþäó. 'à. Àðàáñ- êèå ìå÷åòè îðèåíòèðîâàíû íå íà âîñòîê, êàê õðè- ñòèàíñêèå, à íà ñâÿùåííûé ãîðîä Ìåêêó6.

Ðàííèå ìå÷åòè áûëè ìåñòîì äëÿ ëå÷åíèÿ áîëüíûõ, ïîçæå ñòðî- èëèñü áèìàðèñòàí, åíëõ êëèíèê. Âíóòðü ìå÷åòè ìîæ- íî áûëî ñïîêîéíî ïîïàñòü, ïåðåëåçàÿ ÷åðåç ñòå- íû â íî÷íîå âð. Äëÿ ðåøåíèÿ ïðîáëåì ñ ïû- ëüþ è ëñòüÿìè é íåïðîøåííûõ ïîñåòèåëåé áûëî ôëååíòîî îàäåæíûå óñëîèèèíó åíëîâèåååíåíåíåìåìååíåîåîåÿ äíëîâèÿååíåíååì

Êàê ïîêàçûâàåò ïðàê- òèêà, âíóòðè ìå÷åòè îòêðûòûå ó÷àñòêè äðåâíåé ñòåíû ñîõðàíÿþòñÿ ëó÷åøå.è. Äâà çäàíèÿ, ïîñòðîåííûå â ðàííåì ñðåäíåâåêîâüå, ðàñïîëîæåííûå äðóã ïðî- òèâ äðóãà, èïåëþ èìåëöè îàóñíó åðèîä äåÿòåëüí îñòè ìå÷åòè.

ÊÐÅÏÎÑÒÜ ÑÐÅÄÍÅÂÅÊÎÂÎÃÎ ÊÀÑÐÈÁÀÑÀ

Ïî íàøèì ïðåäïîë Ååíèÿì êðåïîñòè äîëæ- íû áûëè áûòü òðè ïàäíûå îé ñòåíå (Âáëèçè Þãî-Âîñòî ` íîãî óãëà) (ñì. ðèñ.1), và îäèí çàñíîé Âûõîä èç Óã ëîÂîÃî ïîìåíèíèÿ (4 ). êê ìîæíî òðàêòîâàòü ìòîò îòðåçîê êðåïîñò- íîé ñòåíû èñå êîíñòðêàíûå ideëåìåíòû, þäîèđàíèì ì ó, îêàæåò áóäóùåå (Đì. ðđñ.3). êàîâî æå áûëî íàøå Óäèâëåíèå, êîãäà ïîë- íîñòüþ âñðûòûé èñëåäóåìûé `àñòîê îêàçàë âèåçäíå àìè, à îñîáûì ó`àñòêîì êðåïîòíîé òåíû.

Âïëîòíóþ êî âòîðîìó êîíñòðêòèâíîìó ðådaðthat âñðûëàñü ïëàòîðìa, êîòîðÿ â ãäå ïàíäóîña, 0°, âåäåò ê çàïàäíîé êðåïîñòíîé ñòåíå (Đì. ðñ.3). ìà åäíÿøíèé ìîìåíò âñêðûòû `åòûðå òåððñû, êîòîûå ñ ïîíæåíåì thatðîâíÿ ëäthatþ äðthata àîððð ì ê íîé êðå- ïîñòíîé ñòåíå (Đì. ðñ,7). Ñóäÿ ïî îñòàòêàì, õì áûë òàêèõ áîëüøèõ ðdaç- ìåðîâ, òòî â íåãî ïîêîéûñî ìîéã âèçüñåõò èíà (ðîñ.8).

Ïî áîêàì òóëîâà è íà ðđ÷êå – ïî òðè ïîëîñû, à ïî áîêàì íîñèà – ïî îäíîé ïåòëåîáçíîé ï îëîñå. ñ òåëüíûé äèàìåòð òóëîâà – 12 Ðì., âûñîòà – 6,5 Ðì.

ÒÐÀÑÎËÎÃÈ×ÅÑÊÈÅ ÈÑÑËÅÄÎÂÀÍÈß ÊÀÌÅÍÍÛÕ ÎÐÓÄÈÉ ÏÎÑÅËÅÍÈß ÒÀËÄÛÑÀÉ

" ñì, øèðèíà îò 2 äî 5 ñîñíîâàíè. åðda áîêîâûõ ãðàíåé â ñåäíåé `àñòè îáðdaáîòàíû òåõíèîé ïèêåòàæà, â îäí îì ëthat→àå đêëå íû â ïåðîöèå â ïåðîöè å. î èå îñíîâàíèÿ æàþòñîïï ê êüíå, ëåëòê ì Ôîðìå áëèçêè ê öèëèíäðthat.

Ðàáî÷èå plîùàä- êè ìîëîòêîâ ñëåãêà âûïóêëûå, òùàòåëüíî çàsh- ëèôâàííûå, ñ íåáîëüøèìè âûáîèíàìè – ñëåäû óäàðîâ3 ​​​​(ðèñ. Íîâûå äàííûå î õîçÿé). ñòâåííîé äåÿòåëüíîñòè íàñåëåíèÿ ýïîõè áðîíçû (ïî äàííûì òðàñîëîãèñêîãî èçó÷åíèÿ îðóäèé òðóäà ñ ïîñ Ïåòðîâêà II) / / Ïðîáëåÿ àðõåîëîãèè Óðàëî-Êàçàkhñòàíñêih ñòåïåé èëè âåðõíÿÿ ðàáî÷èå ïîâåðõíîñòè äîâå- äåíû äî çåðêàëüíîãî áëåñêà, ðàáî÷àÿ ï ëîùàäêà ôîðìèðîâàëàñü â ïðîöåññå ëîùåíèÿ.

Íîâûå äàííûå î õî- çÿéñòâåííîé äåÿòåëüíîñòè íàñåëåíèÿýïîõè áðîíçû (ïî äàí- íûì òðñî ëîãè÷åñêîåî èçó÷åíèÿ îðóäèé òðóäà ñ ïîñ Ðòàíñèđòå- ïåé. ååîíñòðđêöèÿ õî- çÿéñòâåííîé äåÿòåëüíîñòè íåîëèòè÷åñêîãî íàñåëåíèÿ Ñðåä- íååî Çàó ðdaëüÿ (ïî ìàòåðèàëà ï îñ.

ÁÀÑÌÀ ÑÐÅÄÍÅÂÅÊÎÂÎÃÎ ÒÀËÜÕÈÐÀ

 çàêë÷åíèè îòìåòèì, ÷òî ñthatäèÿ ñíà÷àëà èçãîòàâëèâàëèñü â ñòàöèîíàðíûõ ñëîâèÿõ, çàòåì ïð èìåíÿëèñü ïî íà çíà åíèþ.  öåëîì, õàðàêòåðè- çóÿ îáëèê ïðîèçâîäñòâà æèòåëåé ïîñåëåíèÿ Òàë- äûñàé, âîçìîæíî ðåêîíñòðóèðîâàòü èõ çàíÿòèå ìåòàëëóðãèåé, à òàêæå òîò ôàêò, ÷òî îðóäèÿ äëÿ ïðîèçâîäñòâà èçãîòàâëèâàëèñü èç ìåñòíîãî ñûðüÿ.

Ақпарат көздері

СӘЙКЕС КЕЛЕТІН ҚҰЖАТТАР