• Ешқандай Нәтиже Табылған Жоқ

Просмотр «ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ЧЕЛОВЕКА И МИРА В ТВОРЧЕСТВЕ АЛИХАНА ЖАКСЫЛЫКА»

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "Просмотр «ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ЧЕЛОВЕКА И МИРА В ТВОРЧЕСТВЕ АЛИХАНА ЖАКСЫЛЫКА»"

Copied!
28
0
0

Толық мәтін

(1)

KERUEN

M.O. ÁÝEZOV ATYNDAǴY ÁDEBIET

JÁNE ÓNER INSTITÝTYNYŃ

M.O. AUEZOV INSTITUTE

OF LITERATURE AND ART ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМЕНИ

М.О.АУЭЗОВА

HABARSHYSY НERALD ВЕСТНИК

№2, 75-том

2022

(2)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

ҒЫЛЫМИ ЖУРНАЛЫ

№2, 75-том 2022

М.О.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ

ӘДЕБИЕТ ЖӘНЕ ӨНЕР ИНСТИТУТЫ

2005 жылы құрылған

(3)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

НАУЧНЫЙ ЖУРНАЛ

№2, том 75 2022

ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМ. М.О.АУЭЗОВА

основан в 2005 году

(4)

ISSN 2078-8134

KERUEN

SCIENTIFIC JOURNAL

№2, 75 vol 2022

M.O.AUEZOV INSTITUTE OF LITERATURE AND ART

founded in 2005

(5)

Ғылыми журнал Ғылыми журнал 2005 жылдан бері шығады.

Құрылтайшысы және баспагері:

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты Редакция мен баспагер

мекен жайы:

Заңды мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Шевченко к-сі, 28,

050010,

Нақты мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Құрманғазы к-сі, 29,

2-қабат, 050010, Тел .: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Электрондық пошта:

keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz . ISSN 2078-8134 Жылына 4 рет жарық көреді.

Журнал 2005 жылғы 24 наурызда Қазақстан Республикасының Мәдениет,

ақпарат және спорт министрлігі, Ақпарат және мұрағат комитетінде тіркелген.

Тіркеу куәлігі: 2005 жылғы 24 наурыздағы №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№2, 75-том, 2022

Бас редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы, филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Бас редактордың орынбасарлары:

Ғылыми редактор:

ҚАЛИЕВА Альмира Қайыртайқызы, фило- логия ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Жауапты редактор:

СҰЛТАН Ертай, PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

(6)

Научный журнал Журнал издается с 2005

года.

Учредитель и издатель:

Институт литературы и искусства

им. М.О. Ауэзова.

Адрес редакции и издателя:

Юридический адрес:

Казахстан, г. Алматы, ул.

Шевченко 28, 050010, Фактический адрес: Казахстан, г. Алматы, ул. Курмангазы 29,

2 этаж. 050010, Тел.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Email: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Выходит 4 раза в год Журнал зарегистрирован

24 марта 2005 года в Комитете информации и архивов Министерства культуры, информации и

спорта

Республики Казахстан.

Свидетельство о регистрации:

24 марта 2005 г. №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№2, том 75, 2022

Главный редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспон- дент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Заместители главного редактора:

Научный редактор:

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

Ответственный редактор:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генераль- ного директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

(7)

Scientific journal The journal has been

published since 2005

Constitutor and publisher:

M.O. Auezov Institute of Literature and Art Address of the editorial and

publishing office:

28, Shevchenko str., Almaty, 050010, Kazakhstan Tel.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

E-mail: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Published 4 times a year The journal was registered on March 24, 2005 in the Committee of Information and

Archives of the Ministry of Culture, Information and Sports

of the Republic of Kazakhstan.

Registration certificate: March 24, 2005 No. 5844-Zh.

«KERUEN»

№2, 75 vol, 2022

Editor-in-Chief:

MATYZHANOV Kenzhekhan Islamzhanovich, Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Director General of the Institute of Literature and Art named after MO Auezov (Almaty, Kazakhstan)

Deputy Editors-in-Chiefs:

Scientific editor:

KALIEVA Almira Kairtayevna, Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

Editor-in-Chief:

SULTAN Yertay, PhD, Deputy Director General of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

(8)

РЕДАКЦИЯЛЫҚ АЛҚА:

БАС РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы, филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

БАС РЕДАКТОРДЫҢ ОРЫНБАСАРЫ:

СҰЛТАН Ертай, PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ:

ОМАРОВ Бауыржан Жұмаханұлы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Мүслімқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Өмірбекқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ филология факультетінің деканы (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серік Нығметоллаұлы, филология

ғылымдарының докторы, профессор, Л. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМІРБОЛАТ Алуа Берікбайқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының меңгерушісі (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НҰРҒАЛИ Қадиша Рүстембековна, филология ғылымдарының докторы, профессор,

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің орыс филологиясы кафедрасы меңгерушісі

(Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гүлжахан Жұмабердіқызы, филология ғылымдарының докторы, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

ҚАЛИЕВА Алмира Қайыртайқызы, филология ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, филология

ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

ҚЫДЫР Төрәлі Еділбайұы, филология ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШӘРІПОВА Диляра Сафарғалиқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Ақлима Қайырденқызы, өнертану

кандидаты, доцент, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

ҚАЗТУҒАНОВА Айнұр Жасанбергенқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТҰРМАҒАМБЕТОВА Бақыт, өнертану кандидаты,

Х. Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің доценті (Атырау, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖҮНДІБАЕВА Арай Қанапияқызы, PhD, қауымдастырылған профессор, Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық Білім Академиясының Қазақ тілі, Қазақ әдебиеті, Қазақстан тарихы зертханасының меңгерушісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахымқызы, PhD, қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының оқытушысы

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ РЕДАКЦИЯЛЫҚ КЕҢЕС:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, филология ғылымдарының докторы, профессор, Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (Санкт-Петербург, Ресей) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДІРБАЙ Гүлнар Турабекқызы, тарих ғылымдарының докторы, Колумбия университетінің профессоры (Нью-Йорк, АҚШ)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, ғылым докторы, философия жане қолжазба факультетінің профессоры (Гранада, Испания) H =2КРАСОВСКАЯ Аксиния, филология ғылымдарының докторы, профессор, Бухарест Университеті (Бухарест, Румыния) H =1

НИКОЛАС Мари, филология ғылымдарының докторы, профессор, Лихай Университеті (Пенсильвания, АҚШ) H = 1

(9)

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ:

ГЛАВНЫЙ РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспондент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

ЗАМЕСТИТЕЛЬ ГЛАВНОГО РЕДАКТОРА:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

ЧЛЕНЫ РЕДАКЦИОННОЙ КОЛЛЕГИИ:

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ОМАРОВ Бауыржан Жумаханович, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, советник Президента Республики Казахстан (Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Муслимовна, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, главный научный сотрудник Института языкознания имени Ахмета Байтурсынова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Омирбековна, доктор

филологических наук, профессор, член-корреспондент НАН РК, декан филологического факультета КазНУ им. Аль- Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серик Ныгметоллаевич, доктор филологических наук, профессор кафедры

казахской литературы Евразийского Национального университета им. Л.Н. Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМИРБОЛАТ Алуа Берикбаевна, доктор филологических наук, профессор, заведующая кафедрой казахской литературы и теории литературы КазНУ им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НУРГАЛИ Кадиша Рустембековна, доктор

филологических наук, профессор, заведующая кафедрой русской филологии Евразийского Национального университета им. Л.Н.Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гульжахан Жумабердыевна, доктор

филологических наук, доцент, главный научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, кандидат филологических наук, доцент, ведующий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О.

Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

КЫДЫР Торали Едилбай, кандидат филологических наук, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШАРИПОВА Диляра Сафаргалиевна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Аклима Каирденовна, кандидат искусствоведения, доцент Казахской национальной консерватории имени Курмангазы (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

КАЗТУГАНОВА Айнур Жасанбергеновна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий главный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТУРМАГАМБЕТОВА Бахыт Жолдыбаевна, кандидат искусствоведения, музыковед, доцент кафедры музыки и искусства Атырау Университет им. Х.Досмухамедова (Атырау, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖУНДИБАЕВА Арай Канапиевна, PhD, ассоциированный профессор, заведующий лабораторией казахского языка, казахской литературы, истории Казахстана Национальной академии образования имени И. Алтынсарина

Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахимовна, PhD, преподаватель кафедры казахской литературы и теории литературы (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

МЕЖДУНАРОДНЫЙ РЕДАКЦИОННЫЙ СОВЕТ:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, доктор филологических наук, профессор, член-корреспондент Российской академии наук (Санкт-Петербург, Россия)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДИРБАЙ Гульнар Турабековна, доктор исторических наук, профессор Колумбийского университета (Нью-Йорк, США) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, доктор наук, профессор Гранадского университета, заведующий факультета философии и рукописи (Гранада, Испания) H =2 КРАСОВСКАЯ Аксиния, доктор филологических наук, профессор, Бухарестский университет (Бухарест, Румыния) H = 1

НИКОЛАС Мари, доктор филологических наук, профессор, Университет Лихай (Пенсильвания, США) H = 1

(10)

EDITORIAL BOARD

EDITOR-IN-CHIEF:

MATYZHANOV Kenzhekhan Slyamzhanovich, Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, General director of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445 DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF:

SULTAN Yertay, Ph.D., Vice-general director of M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

MEMBERS OF THE EDITORIAL BOARD:

OMAROV Bauyrzhan Zhumakhanovich, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, President's advisor of the Republic of Kazakhstan (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

BAZARBAYEVA Zeynep Muslimovna, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Chief Researcher of the Akhmet Baitursynov Institute of Linguistics (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ZHOLDASBEKOVA Bayan Omirbekovna, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Dean of the Philological Faculty of Al-Farabi Kazakh National University

(Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

NEGIMOV Serik Nygmetollayevich, Doctor of Philology, Professor of the Department of Kazakh Literature of L.Gumilev Eurasian National University (Nur-Sultan, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=searchauthorlookup TEMIRBOLAT Alua Berikbayevna, Doctor of Philology, Professor, Head of the Department of Kazakh Literature and Literary Theory of Al-Farabi Kazakh National University (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

NURGALI Kadisha Rustembekovna, Doctor of Philological Sciences, Professor, Head of the Department of Russian Philology L.N. Gumilyov Eurasian National University

(Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ORDA Gulzhakhan Zhumaberdyevna, Doctor of Philology, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

KALIYEVA Almira Kairtayevna, Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ANANYEVA Svetlana Viktorovna, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Leading Researcher of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=searchauthorlookup

KYDYR Torali Edilbay, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

SHARIPOVA Dilyara Safargalievna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher at the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

OMAROVA Aklima Kairdenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Kurmangazy Kazakh National Conservatory (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

KAZTUGANOVA Ainur Zhasanbergenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher of the M. O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

TURMAGAMBETOVA Bakhyt Zholdybayevna, Candidate of Art History, Senior lecturer at the Department of Music and Art of H.Dosmukhamedov Atyrau University (Atyrau, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ZHUNDIBAYEVA Arai Kanapievna, PhD, Associate Professor, Head of the Laboratory of the Kazakh language, Kazakh Literature, History of Kazakhstan of the I. Altynsarin National Academy of Education (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

DAUTOVA Gulnaz Rakhimovna, PhD, Lecturer, Department of Kazakh Literature and Literary Theory (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

INTERNATIONAL EDITORIAL COUNCIL:

BAGNO Vsevolod, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the Russian Academy of Sciences (Saint Petersburg, Russia)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

KENDIRBAY Gulnar Turabekovna, Doctor of Historical Sciences, Professor of Columbia University (New York, USA) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, Doctor of Sciences, Professor of Granada University, Head of the Faculty of Philosophy and Manuscript (Granada, Spain)

H =2KRASOVSKAYA Aksinia, Doctor of Philology, Professor, Bucharest University (Bucharest, Romania)

H = 1

NIKOLAS Mary, Doctor of Philology, Professor, Lehigh University (Pennsylvania, USA)

H = 1

(11)

МАЗМҰНЫ

Бас редактордың алғы сөзі...14

Әдебиеттану Әзібаева Б.У. «Қазақтың киіз үйі» заттық коды: генезисі мен семантикасы...17

Керим Ш., Жеменей И. Әбу Насыр Мүбашшир ат-Таразидің «Йадгар Зандан иа aйней жаһан» («Түрме естелігі немесе әлем айнасы») атты мәснәуиі...33

Орда Г.Ж. Қазіргі қазақ балалар поэзиясындағы дәстүр ұласуы......48

Хамраев Ә.Т., Шагимолдина М.О. Тәуелсіздік дәуіріндегі қазақ әдебиеті әзірбайжан тілінде...64

Кенбаева А.З., Пангереев А.Ш., Мамбетова Г.Ж. Қарақалпақтың «Ер Зийуар» эпосындағы топонимдерді зерттеу...72

Медеубек С. Ұлттық ойындардың әлеуметтік-психологиялық астары...82

Ханкей Е. «Абай жолы» роман-эпопеясының «Қайтқанда» тарауының текстологиясы (қолжазба мен жарияланымдары бойынша)...93

Абилхамитқызы Р., Бегалиева Л.Б. Түркі әлеміндегі періштенің көркем бейнесі: кеше және бүгін...104

Қоштаева Г.Қ., Челик Я. Сиди Ахмедтің «Ташұқнама» дастаны түркі тілінде жазылған жәдігер...117

Ахметова А.М., Ахметова Г.М. Әлихан Жақсылық шығармашылығындағы адам мен әлем интерпретациясы...129

Кенжебекова Г.Ж., Сманов Б.Ө., Сөйлемез О. М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясындағы Абайдың діни бейнесі...143

Искакова Г.Ж., Рыспаева Д.С., Ахметова Г.С. Фольклор мәтіндерін аударудағы теориялық және практикалық мәселелер...151

Болатова Г.Ж., Мұхаметқали А.А. Философиялық прозадағы интермәтіннің экспрессивтік қызметі (Б.Момышұлы «След птицы в небе» романының негізінде)...166

Татиев Е.Е., Саркулова М.Ұ., Мухамедиева А.Б., Татиева М.Е. Қазақтың «Ұмай» мифтік әңгімесіне психоталдау...176

Салтақοва Ж.Т., Қоспағарова Ә.К. Қазақ эпостарының шежірелік сипаты...184

Мұрсалимова Н.М., Сманова Е.А. Жетісу ақындар айтысының жиналу тарихы (қолжазбалар негізінде)...193

Оралбек А. Халық ақыны Әбдіғали Сариевтің әдеби мұрасы...201

Мұрсал А. Ахметолла Қалиұлының «Арда алтай» романындағы психологизм...209

Жолдыбай О. Ойын-сауық ойындары: эволюция және заманауи көрініс...220

Абилдаева Қ.Н., Абишева Н.М., Тәжібаева Ш.А. Эрнест Хемингуэйдің «Шал мен теңіз» повесін оқыту...231

Мәдениеттану Жангужинова М.Е., Ербол А.Е., Құмарғалиева Н.Р. Сахналық костюм-креативті индустрия жағдайында сценографияның тәрбиелік құралы ретінде...241

Жумасеитова Г.Т., Мосиенко Д.М., Поваляшко Г.Н., Саитова Г.Ю. Қазақстандық балет өзін-өзі ұлттық анықтау ізденісінің ретроспективасында...259

Бекмагамбетова Ж.А., Бегалинова Г.А. Шығармашылық индустрия жағдайындағы Қазақстанның қазіргі кезеңіндегі музыкалық өнер...272

Қамзабекұлы О., Ахманов С.М., Рахымжанов Е.Т. Актердің қалыптасу жолындағы сахна тілінің маңызы...283

Әбікенов Ж.О., Енсеева В.Т. Пандемия жағдайының азаматтардың мәдениетіне әсері...294

Құрманбай Ұ.П., Ескендиров Н.Р. Қазақ театрындағы бүгінгі басқару үлгісі...308

(12)

СОДЕРЖАНИЕ

Обращение главного редактора...15

Литератураведение Азибаева Б.У. Предметный код культуры «Казахская юрта»: генезис и семантика...17

Керим Ш., Жеменей И. Маснави ученого-богослова Абу Насир Мубашшира ат-Тарази «Ядгар Зандан иа айней джахан» (Память о тюрьме или зеркало мира)...33

Орда Г.Ж. Продолжение традиций в современной казахской детской поэзии...48

Хамраев А.Т., Шагимолдина М.О. Казахская литература эпохи независимости на азербайджанском языке...64

Кенбаева А.З. Пангереев А.Ш. Мамбетова Г.Ж. Изучение топонимов в каракалпакском героическом эпосе «Ер Зийуар»...72

Медеубек С.М. Социально-психологические основы национальных игр...82

Ханкей Е. Текстология главы «Возвращение» романа-эпоса «Абай жолы» (по рукописи и публикациям)...93

Абилхамитқызы Р., Бегалиева Л.Б. Художественный образ ангела в тюркском мире: вчера и сегодня...104

Коштаева Г., Челик Я. Эпос Сиди Ахмеда "Ташукнама", написанный на тюркском языке...117

Ахметова А.М., Ахметова Г.М. Интерпретация человека и мира в творчестве Алихана Жаксылыка..129

Кенжебекова Г.Ж., Сманов Б.У., Сойлемез О. Религиозный образ Абая в романе-эпопее М. Ауэзова “Путь Абая”...143

Искакова Г.Ж., Рыспаева Д.С., Ахметова Г.С. Теоретические и практические проблемы перевода фольклорных текстов...151

Болатова Г.Ж., Мұхаметқали А.А. Экпрессивная функция интертекста в философской прозе (по роману «След птицы в небе» Б. Момышулы)...166

Татиев Е.Е., Саркулова М.У., Мухамедиева А.Б., Татиева М.Е. Психоанализ казахского мифического рассказа «Умай»...176

Салтакова Ж.Т. , Коспагарова А.К. Генеологический характер казахского эпоса...184

Мурсалимова Н.М., Сманова Е.А. История сбора айтыс состязании акынов Жетысу (на основе материалов рукописей)...193

Оралбек А. Литературное наследие народного поэта Абдигали Сариева...201

Мурсал А., Танжарикова А.В. Психологизм в романе Ахметолла Калиулы «Арда Алтай»...209

Жолдыбаев О.М. Развлекательные игры: эволюция и современный взгляд...220

Абилдаева К.Н., Абишева Н.М., Тажибаева Ш.А. Изучение повести Эрнеста Хемингуэя «Старик и море»...231

Культурология Жангужинова М.Е., Ербол А.Е, Кумаргалиева Н.Р. Cценический костюм – как воспитательный инструмент сценографии в условиях креативной индустрии...241

Жумасеитова Г.Т., Мосиенко Д.М., Поваляшко Г.Н., Саитова Г.Ю. Казахстанский балет в ретроспективе поиска национальной самоидентификации...259

Бекмагамбетова Ж.А., Бегалинова Г.А. Музыкальное искусство на современном этапе Казахстана в условиях креативной индустрии...272

Камзабекович О., Ахманов С.М., Рахымжанов Е.Т. Значимость сценической речи в становлении актера...283

Абикенов Ж.О., Енсеева В.Т. Влияние пандемической ситуации на культуру граждан...294

Курманбай У.П., Ескендиров Н.Р. Нынешняя модель управления в казахском театре...308

(13)

CONTENT

Editor-in-chief's address...16

Literary studies Azibayeva B.Y. The subject code of the “Azakh yurt” culture: genesis and semantics...17

Kerim Sh., Zhemeneу I. Masnavi of scholar-theologian Abu Nasir Mubashir at-Tarazi "Yadgar Zandan ia Aynei Jahan" (Memory of the Prison or the Mirror of the World)...33

Оrda G.Zh. Continuation of traditions in modern Kazakh children's poetry...48

Khamraev A.Т., Shagimoldina M.O. Kazakh literature of the independence era in the azerbaijani language...64

Kenbayeva A.Z., Pangereyev A.Sh., Mambetova G.Zh. The study of place names in the karakalpak heroic epos “Yer ziyuar”...72

Меdеubеk S.М. Socio-psychological background of national games...82

Khankey Y. Textology of the chapter "Return" of the epic novel "Abai Joli" (according to my manuscript and publication)...93

Abilkhamitkyzy R., Begalieva L.B. The artistic image of an angel in the Turkic world: yesterday and today....104

Koshtayeva G., Çelik Y. Sidi ahmed's epic "tashuknama" written in turkic language...117

Akhmetova A.M., Akhmetova G.M. Interpretation of Man and the World in the Creativity of Alikhan Zhaksylyk...129

Kenzhebekova G.Zh., Smanov B.O., Soylemez O. The religious image of Аbai in the epic novel by М. Auezov “Тhe way of Аbai”...143

Iskakova G.Zh., Ryspaeva D.S., Akhmetova G.S. Тheoretical and practical problems of translation of folk texts...151

Bolatova G.Zh., Mukhametkali A.A. Expressive function of intertextuality in the philosophical prose (based on the novel «Sled ptici v nebe» by B.Momyshuly)...166

Tatiev E.E., Sarkulova M.U., Kenispaev Zh.K., Mukhamedieva A.B., Tatieva M.E. Рsychoanalysis of the kazakh mythical story «Umai»...176

Saltakova Zh.T., Kospagarova A.K. Geneological character of the kazakh epos...184

Mursаlіmovа N.M., Smanova Е.A. History of the aitys collection by Zhetysu akyns (based on the manuscript)...193

Oralbek A. The literary heritage of the folk poet Abdigali Sariyev...201

Мursal А., Таnzharykhova А.В. Psychologism in Akhmetoll Kaliula's novel "Arda Altai"...209

Zholdybaev O.M. Entertainment games: evolution and modern look...220

Abildayeva K., Abisheva N., Tazhibaeva Sh. Study of Ernest Hemingway’s novel “The Old Man and the Sea”...231

Cultural studies Zhanguzhinova M.Ye., Yerbol A.Ye., Kumargalieva N.R. Stage costume - as an educational tool of scenography in the conditions of the creative industry...241

Zhumaseitova G.Т., Mosienko D.M., Povalyashko G.N., Saitova G.Y. Kazakh ballet in the retrospective of the search for national identity...259

Bekmagambetova Zh.A., Begalinova G.A. Musical art at the present stage of Kazakhstan the conditions of the creative industry...272

Khamzabekuly O., Akhmanov S.M., Rakhymzhanov E.T. Тhe role of stage language in the development of an actor...283

Abikenov Zh.O., Yenseyeva V.T. Тhe impact of the pandemic on the culture of citizens...294

Kurmanbay U.P., Eskendirov N.R. The current management model in the kazakh theater...308

(14)

ҒТАМР 17.82.32 https://doi.org/10.53871/2078-8134.2022.2-10

Ахметова А.М.* 1, Ахметова Г.М.2

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің Еуразия ғылыми-зерттеу институты

Алматы қ., Қазақстан

E-mail: qazakhmetova@gmail.com, gulnar_akhmetova_93@mail.ru ORCID ID: 0000-0003-0990-1182, 0000-0003-1049-0691

ӘЛИХАН ЖАҚСЫЛЫҚ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫНДАҒЫ АДАМ МЕН ӘЛЕМ ИНТЕРПРЕТАЦИЯСЫ

Аңдатпа. Мақалада қазіргі заманғы қазақ әдебиетінде жазылып жатқан басты тақырыптар мен әдеби үдерістерге шолу жасалып, жас қазақ авторының бірі Әлихан Жақсылықтың шығармалары алғаш рет әдебиеттанулық аспектіде қарастырылған. Жазушының «Тамұқтағы жалғыздық», «Жан азасы», «Қанатсыз арман» және «Алты құрлық» әңгімелерінің поэтикалық ерекшелігі сарапталды.

Әртүрлі әдістер негізінде аталған әңгімелер мен басқа авторлардың шығармаларындағы ой-идеялық сабақтастық мәселесі, мәдени, әдеби-көркемдік үрдістердің қайта жаңғыру үдерісі және жазушының әлемді қабылдау, көру, сезіну ерекшелігі айқындалды. Автор әңгімелерінің композициялық бөліктеріне, кейіпкерлер жүйесінің жасалуына, кейбір көркемдік, философиялық ой-пайымдарына әлем әдебиетіндегі Данте Алигьери, Иоганн Вольфганг фон Гете, Юкио Мисима, Франц Кафка, Кодзуо Исигуро және Төлен Әбдікұлы романдары мен әңгімелерінің тигізген әсері салыстырмалы-салғастырмалы аспектіде көрсетілді. Аталған әдебиет өкілдерінің көркемсөз тарихында қалдырған танымал мотивтері, кейіпкерлері мен сюжеттік желілерінің автор шығармаларындағы қолданыстары талданды.

Ә.Жақсылықты автор ретінде толғандыратын шығармаларындағы басты тақырыптар желісі және оның туындыларының поэтикасын қуаттандыруға ғылым мен технологияның тигізген ықпалы айқындалды. Қазіргі уақытта жылдам дамып жатқан ғылым және технология құбылысы, оның қоғамдағы қызметіне қатысты авторлық пайымдаулар мен болжамдар зерттеуге алынған әңгімелер негізінде талқыланды. Сонымен қатар, жазушының «Жан азасы» және «Тамұқтағы жалғыздық» әңгімелеріндегі мистикалық және ғылыми фантастикалық элементтердің қызметі талданды. Шығарма бойында мұндай тоғыса көрініс тапқан әдеби амалдардың қолданыстық қызметі түсіндірілген. Шығармалардың композициялық бірліктерінің ұйымдастырылуына негіз болған мекеншақ категориясы мен кейіпкерлер жүйесіне, автор сілтеме жасаған бастапқы мәтін деңгейлері қарастырылды. Жазушы Т. Әбдікұлының

«Оң қол» және Ә. Жақсылықтың «Жан азасы» әңгімесіндегі өте ұқсас келетін басты кейіпкерлері мен кейіпкерлер әрекеті, басқа да композициялық бөліктер кесте түрінде салыстырылып берілді. Автордың жеке шығармашылығына тән өзіндік көркемдік амалдары мен шығарманың ұйымдастырылуына қатысты кемшіліктері атап көрсетілді.

Жазушы жеке шығармашылығын дамыту барысында оқыған, үлгі тұтқан басты қайнаркөздер – әлем әдебиетінің үлгілері мен таңдаулы қаламгердің туындылары айқындалды. Мұндай саралау жұмыстары негізінде қазіргі қазақ әдебиетінде қозғалып жатқан басты тақырыптар мен әдеби үрдістерге, поэтикалық ізденістерге, жалпы әдебиеттің даму бағытына, оның әлем әдебиетімен байланысына және авторлардың қызығушылығын тудыратын құбылыстарға болжам жасалды. Мақалада Ә. Жақсылық пен жоғарыда аталған әлем әдебиеті өкілдерінің арасындағы шығармашылық байланысқа баса назар аударылып, туындылары әр қырынан сарапталды.

Кілт сөздер: мистика, Әлихан Жақсылық, қазіргі қазақ әдебиеті, тамұқтағы жалғыздық, жан азасы, алты құрлық, ғылыми фантастика

(15)

Кіріспе. Қазақстанның тәуелсіздік дәуіріндегі әдебиетін жаңа қырынан дамытуға үлес қосып жатқан жас авторлардың шығармашылығы ерекшелігімен назарға түседі.

Бүгінде үлкен және орта буын қаламгерлермен қатар әртүрлі жанрда шығарма жазып жүрген жас авторлардың бір қатары әдебиетте демократиялық қоғамда өмір сүріп, өзіндік көзқарасы мен ой-пікірлерін ашық білдіргісі келетін адам бейнесін бедерлеуге, әлемдегі әртүрлі қоғамның бет-бейнесін, ондағы адамдардың өзара қарым-қатынас шындығын көрсетуге ұмтылатынын атап өткен жөн. Жас авторлар адамның еркіндігіне тұсау салатын қоғамдық таптаурындарды – тозығы шыққан халықтық дәстүлер, еркіндікке нұқсан келтіретін заңдар, саяси-әлеуметтік түсініктер, жалпы ұзақ уақыттар бойында қалыптасқан логикаға сыйымсыз түрлі дискурстағы пайымдауларды сынап-мінейді. Қазіргі авторлардың еркін қоғам, тәуелсіз адам жайлы ой-пайымдаулары бұрынғы дәстүрлі жанрлық түрлерді бұзып, баяндаудың ерекше формаларын, тіпті, жаңаша субжанрларды қалыптастырды. Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі әдебиетінде ХХ ғасырда Кеңестік социалистік реализм қағидасы жазуға мүмкіндік бермеген тақырыптар жазылып жатыр. Бұл туралы бұрынғы мақаламызда кеңірек талдап көрсеткенбіз (Ахметова, 2021: 212). Ғылыми фантастика мен мистикалық белгілер тоғыса көрініс табатын әңгіме жазатын жас автордың бірі Әлихан Жақсылық. Бұл автордың 2021 жылы «Тәуелсіздік сөзі»

сериясымен «Төрт мұхит» деп аталатын кітабы шыққан. Оқырмандарға ұсынып отырған мақаламызда Ә. Жақсылықтың «Жан азабы», «Тамұқтағы жалғыздық»

әңгімелерінде мистикалық және ғылыми фантастикалық әлемді ұйымдастырудағы автордың шығармашылық ұмтылыстары мен «Қанатсыз арман» және «Алты құрлық»

шығармаларындағы идиостильдік ерекшелігін көрсетеміз.

Материалдар мен әдістері. Зерттеу жұмысының материалы ретінде жазушы Ә. Жақсылықтың «Төрт мұхит» (Жақсылық, 2021) кітабындағы «Алты құрлық»,

«Жан азасы», «Тамұқтағы жалғыздық», «Қанатсыз арман» әңгімелері мен бірнеше теориялық-әдіснамалық еңбектер, интернеттегі ақпараттық дереккөздер және автордың БАҚ-тағы сұхбаты (Бөріханұлы, 2019) алынды. Мақала жазу барысында автор шығармаларындағы мистикалық және ғылыми фантастикалық элементтерге, сонымен қатар, оның жеке авторлық стилінің ерекшелігі баса назарға алынды.

Автордың шығармаларындағы түпкі ойын, қабылдаушы ортаға жеткізгісі келген идеясын айқындау үшін герменевтикалық, мәдени-тарихи, салыстырмалы-тарихи және интертекстуалдық әдістер қолданылды. Герменевтикалық әдіс шығарма поэтикасын тұтас талдап, автор интенциясын нақты айқындау үшін; мәдени-тарихи және салыстырмалы-тарихи әдіс әрбір тарихи кезеңдегі әдеби үдерістердің даму үдерісін және әлем әдебиетіндегі жекелеген автордың Ә. Жақсылықтың шығармашылығына тигізген әсерін салыстыра талдап көрсетуге; интертектуалдық әдіс автор әңгімелеріндегі мәтін қабаттарын/деңгейлерін анықтау мақсатында қолданылды.

Зерттеу нәтижесі. Жас жазушы Ә. Жақсылықтың шығармашылығына көркемсөз әлеміндегі Д. Алигьери, И.В. Гете, Ф. Кафка, Ю. Мисима, К. Исигуро, Т. Әбдікұлы сынды қаламгерлер баса ықпал еткен. Аталған әдебиет өкілдерінің туындыларындағы көркемдік, философиялық тұжырымдары, жазу әдістері, олардың әлемді қабылдау/

(16)

сезіну ерекшеліктері Ә. Жақсылықтың «Қанатсыз арман», «Жан азасы», «Тамұқтағы жалғыздық», «Алты құрлық» әңгімелерінде айқын көрінеді. И. Гетенің «Фауст»

трагедиясындағы Тәңірмен келісімге келу сарыны мен адамзатқа жақсылық ойлайтын, адамның күнәсінің кешірілуі туралы пайымдауы, Т. Әбдікұлының «Парасат майданы», «Оң қол» шығармаларындағы тұлғаның екіге жарылу әдісі, кейіпкерлер әрекеті, мінез-құлқы, шындық, махаббат, мейірімділік туралы тұжырымдары Ә. Жақ- сылықтың «Жан азасы» әңгімесіне; Ю. Мисиманың «Алтын ғибадатхана» романы мен Ф. Кафканың «Құбылу» новелласындағы әлсіз, кішкентай, қорғансыз немесе қоғамның езгісіне ұшыраған адамдардың өз ортасына жаттану/аластатылу/алыстау құбылысы автордың «Қанатсыз арман» әңгімесінің поэтикасына әсер еткен. Жазушы Ә.Жақсылық шығармалары арқылы оқырманға жер бетінде ақиқаттың толық өмір сүрмейтінін («Жан азасы»), зағип адамдарға қоғам қайырымсыздығын («Қанатсыз арман»), қарқынды дамып жатқан ғылым мен технологияның болашақта адамзат пен табиғат құндылықтарына үлкен зардап тигізетінін («Тамұқтағы жалғыздық») және жер бетінде әділдік пен шындықтың орнауына белсене атсалысатын озық ойлы адамдар қоғамға «жат», «қауіпті» саналатынын («Алты құрлық») ұғындырады.

Талқылануы. Әлихан Жақсылықтың «Жан азабы» әңгімесі. Шығармаға неміс ақыны В.И. Гетенің «Фауст» (Гете, 2012) трагедиясының философиялық түпкі мән-мазмұнын білдіретін Фаустың сөзі мен ол қаза болғанда рухын аспанға әкетіп бара жатқан періштелердің полилогы эпиграф етіп алынған. Ғасырлар бойы адамзаттың рухани әлемі мен ой-танымына азық болып келе жатқан Гетенің «Фауст»

трагедиясында Тәңірмен келісімге келген Мефистофель шайтан Фаустты тура жолдан тайдырады. Эпиграф мазмұны келесідей көпқабаттық философиялық ой- түсініктерді береді: 1. Адам баласы ұдайы ізденіп, білім, ғылым игергісі келгенімен, оның да шындық пен ақиқатты танып білетін қабілеттері шектеулі болады әрі ешқашан әлемнің сырын толыққанды ұға алмайды; 2. Саналы тіршілік иесі құмарлық сезімдердің тұтқынынан босай алмайды; 3. Пенде ізгі амалдар жасаған болса, Құдай оның күнәсін кешіреді. «Фаусттың» түпкі мәнін беретін осындай түсініктер жас жазушы Ә. Жақсылықтың да рухани әлеміне әсер етіп, шығарма жазуына түрткі болғаны байқалады. Әр дәуірдің оқырманы оқыған сайын көркем шығарма әр қырынан интерпретацияланады. Гете трагедияда Жаратушының құзырына енгенге дейін адам баласы шайтанның арбауына ілігіп, сынақ өмірдің жанға ләззат беретін

«сыйына» елігіп тұратын сәттерін Фаусттың әрекеттері арқылы көрсеткен.

Сонымен қатар, әңгіменің «Жан азабы» аталуының өзі жазушы Төлен Әбдікұлының

«Оң қол» әңгімесі мен «Парасат майданы», «Ақиқат» (Әбдікұлы, 2012) повестерінің атауы мен мазмұнына сілтеме жасайды. Оқырман тақырып атауынан кейіпкердің бойындағы әртүрлі сезім, күйлер мен қайшы ұғымдардың тартысын түсінеді.

Автор сұхбатында әңгіме атауының осылай қойылуына «адам жанының ішкі талас- тартыстан әбден шаршауы, жанның азапқа түсуі, ізгілікке жеңіс әпере алмауы...

секілді күйлері себеп болды» (Бөріханұлы, 2019) деп атап өтеді. Қазақ қоғамындағы көп оқырманға адам бойында өзіне белгісіз екі тұлға өмір сүретін құбылыс жайлы түсінік қазақ әдебиетінде Т. Әбдікұлы шығармаларынан жақсы таныс. М. Ма- ғауиннің «Жармақ» романында да бір кейіпкердің Марат және Мұрат болып екіге

Ақпарат көздері

СӘЙКЕС КЕЛЕТІН ҚҰЖАТТАР

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/