• Ешқандай Нәтиже Табылған Жоқ

Просмотр «Литературные памятники мамлюкского периода и письменный памятник «Иршадуль-мулук уас-салатин» (XIII-XV вв.)»

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "Просмотр «Литературные памятники мамлюкского периода и письменный памятник «Иршадуль-мулук уас-салатин» (XIII-XV вв.)»"

Copied!
25
0
0

Толық мәтін

(1)

M.O. ÁÝEZOV ATYNDAǴY ÁDEBIET

JÁNE ÓNER INSTITÝTYNYŃ

M.O. AUEZOV INSTITUTE

OF LITERATURE AND ART ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМЕНИ

М.О.АУЭЗОВА

HABARSHYSY НERALD ВЕСТНИК

KERUEN

№3, 76-том

2022

(2)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

ҒЫЛЫМИ ЖУРНАЛЫ

№3, 76-том 2022

М.О.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ

ӘДЕБИЕТ ЖӘНЕ ӨНЕР ИНСТИТУТЫ

2005 жылы құрылған

(3)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

НАУЧНЫЙ ЖУРНАЛ

№3, том 76 2022

ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМ. М.О.АУЭЗОВА

основан в 2005 году

(4)

ISSN 2078-8134

KERUEN

SCIENTIFIC JOURNAL

№3, 76 vol 2022

M.O.AUEZOV INSTITUTE OF LITERATURE AND ART

founded in 2005

(5)

Ғылыми журнал Ғылыми журнал 2005 жылдан бері шығады.

Құрылтайшысы және баспагері:

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты Редакция мен баспагер

мекен жайы:

Заңды мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Шевченко к-сі, 28,

050010,

Нақты мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Құрманғазы к-сі, 29,

2-қабат, 050010, Тел .: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Электрондық пошта:

keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz . ISSN 2078-8134 Жылына 4 рет жарық көреді.

Журнал 2005 жылғы 24 наурызда Қазақстан Республикасының Мәдениет,

ақпарат және спорт министрлігі, Ақпарат және мұрағат комитетінде тіркелген.

Тіркеу куәлігі: 2005 жылғы 24 наурыздағы №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№3, 76-том, 2022

Бас редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы , филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Бас редактордың орынбасарлары:

Ғылыми редактор:

ҚАЛИЕВА Альмира Қайыртайқызы , фило- логия ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Жауапты редакторлар:

СҰЛТАН Ертай , PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

САРСЕНБАЕВА Жансұлу Баденқызы,

магистр, М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және

өнер институтының ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

(6)

Научный журнал Журнал издается с 2005

года.

Учредитель и издатель:

Институт литературы и искусства

им. М.О. Ауэзова.

Адрес редакции и издателя:

Юридический адрес:

Казахстан, г. Алматы, ул.

Шевченко 28, 050010, Фактический адрес: Казахстан, г. Алматы, ул. Курмангазы 29,

2 этаж. 050010, Тел.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Email: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Выходит 4 раза в год Журнал зарегистрирован

24 марта 2005 года в Комитете информации и архивов Министерства культуры, информации и

спорта

Республики Казахстан.

Свидетельство о регистрации:

24 марта 2005 г. №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№3, том 76, 2022

Главный редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспон- дент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Заместители главного редактора:

Научный редактор:

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

Ответственный редакторы:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генераль- ного директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

САРСЕНБАЕВА Жансулу Баденовна, магистр,

научный сотрудник Института литературы и

искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

(7)

Scientific journal The journal has been

published since 2005

Constitutor and publisher:

M.O. Auezov Institute of Literature and Art Address of the editorial and

publishing office:

28, Shevchenko str., Almaty, 050010, Kazakhstan Tel.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

E-mail: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Published 4 times a year The journal was registered on March 24, 2005 in the Committee of Information and

Archives of the Ministry of Culture, Information and Sports

of the Republic of Kazakhstan.

Registration certificate: March 24, 2005 No. 5844-Zh.

«KERUEN»

№3, 76 vol, 2022

Editor-in-Chief:

MATYZHANOV Kenzhekhan Islamzhanovich , Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Director General of the Institute of Literature and Art named after MO Auezov (Almaty, Kazakhstan)

Deputy Editors-in-Chiefs:

Scientific editor:

KALIEVA Almira Kairtayevna , Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

Responsible Editors:

SULTAN Yertay , PhD, Deputy Director General of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

SARSENBAYEVA Zhansulu Badenovna,

Master's

degree, researcher at the M.O. Auezov Institute of

Literature and Art (Almaty, Kazakhstan).

(8)

РЕДАКЦИЯЛЫҚ АЛҚА:

БАС РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы, филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

БАС РЕДАКТОРДЫҢ ОРЫНБАСАРЫ:

СҰЛТАН Ертай, PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ:

ОМАРОВ Бауыржан Жұмаханұлы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Мүслімқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Өмірбекқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ филология факультетінің деканы (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серік Нығметоллаұлы, филология

ғылымдарының докторы, профессор, Л. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМІРБОЛАТ Алуа Берікбайқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының меңгерушісі (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НҰРҒАЛИ Қадиша Рүстембековна, филология ғылымдарының докторы, профессор,

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің орыс филологиясы кафедрасы меңгерушісі

(Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гүлжахан Жұмабердіқызы, филология ғылымдарының докторы, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

ҚАЛИЕВА Алмира Қайыртайқызы, филология ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, филология

ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

ҚЫДЫР Төрәлі Еділбайұы, филология ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШӘРІПОВА Диляра Сафарғалиқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Ақлима Қайырденқызы, өнертану

кандидаты, доцент, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

ҚАЗТУҒАНОВА Айнұр Жасанбергенқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТҰРМАҒАМБЕТОВА Бақыт, өнертану кандидаты,

Х. Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің доценті (Атырау, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖҮНДІБАЕВА Арай Қанапияқызы, PhD, қауымдастырылған профессор, Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық Білім Академиясының Қазақ тілі, Қазақ әдебиеті, Қазақстан тарихы зертханасының меңгерушісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахымқызы, PhD, қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының оқытушысы

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ РЕДАКЦИЯЛЫҚ КЕҢЕС:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, филология ғылымдарының докторы, профессор, Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (Санкт-Петербург, Ресей) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДІРБАЙ Гүлнар Турабекқызы, тарих ғылымдарының докторы, Колумбия университетінің профессоры (Нью-Йорк, АҚШ)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, ғылым докторы, философия жане қолжазба факультетінің профессоры (Гранада, Испания) H =2КРАСОВСКАЯ Аксиния, филология ғылымдарының докторы, профессор, Бухарест Университеті (Бухарест, Румыния) H =1

НИКОЛАС Мари, филология ғылымдарының докторы, профессор, Лихай Университеті (Пенсильвания, АҚШ) H = 1

(9)

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ:

ГЛАВНЫЙ РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспондент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

ЗАМЕСТИТЕЛЬ ГЛАВНОГО РЕДАКТОРА:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

ЧЛЕНЫ РЕДАКЦИОННОЙ КОЛЛЕГИИ:

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ОМАРОВ Бауыржан Жумаханович, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, советник Президента Республики Казахстан (Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Муслимовна, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, главный научный сотрудник Института языкознания имени Ахмета Байтурсынова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Омирбековна, доктор

филологических наук, профессор, член-корреспондент НАН РК, декан филологического факультета КазНУ им. Аль- Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серик Ныгметоллаевич, доктор филологических наук, профессор кафедры

казахской литературы Евразийского Национального университета им. Л.Н. Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМИРБОЛАТ Алуа Берикбаевна, доктор филологических наук, профессор, заведующая кафедрой казахской литературы и теории литературы КазНУ им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НУРГАЛИ Кадиша Рустембековна, доктор

филологических наук, профессор, заведующая кафедрой русской филологии Евразийского Национального университета им. Л.Н.Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гульжахан Жумабердыевна, доктор

филологических наук, доцент, главный научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, кандидат филологических наук, доцент, ведующий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О.

Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

КЫДЫР Торали Едилбай, кандидат филологических наук, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШАРИПОВА Диляра Сафаргалиевна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Аклима Каирденовна, кандидат искусствоведения, доцент Казахской национальной консерватории имени Курмангазы (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

КАЗТУГАНОВА Айнур Жасанбергеновна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий главный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТУРМАГАМБЕТОВА Бахыт Жолдыбаевна, кандидат искусствоведения, музыковед, доцент кафедры музыки и искусства Атырау Университет им. Х.Досмухамедова (Атырау, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖУНДИБАЕВА Арай Канапиевна, PhD, ассоциированный профессор, заведующий лабораторией казахского языка, казахской литературы, истории Казахстана Национальной академии образования имени И. Алтынсарина

Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахимовна, PhD, преподаватель кафедры казахской литературы и теории литературы (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

МЕЖДУНАРОДНЫЙ РЕДАКЦИОННЫЙ СОВЕТ:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, доктор филологических наук, профессор, член-корреспондент Российской академии наук (Санкт-Петербург, Россия)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДИРБАЙ Гульнар Турабековна, доктор исторических наук, профессор Колумбийского университета (Нью-Йорк, США) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, доктор наук, профессор Гранадского университета, заведующий факультета философии и рукописи (Гранада, Испания) H =2 КРАСОВСКАЯ Аксиния, доктор филологических наук, профессор, Бухарестский университет (Бухарест, Румыния) H = 1

НИКОЛАС Мари, доктор филологических наук, профессор, Университет Лихай (Пенсильвания, США) H = 1

(10)

EDITORIAL BOARD

EDITOR-IN-CHIEF:

MATYZHANOV Kenzhekhan Slyamzhanovich, Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, General director of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445 DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF:

SULTAN Yertay, Ph.D., Vice-general director of M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

MEMBERS OF THE EDITORIAL BOARD:

OMAROV Bauyrzhan Zhumakhanovich, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, President's advisor of the Republic of Kazakhstan (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

BAZARBAYEVA Zeynep Muslimovna, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Chief Researcher of the Akhmet Baitursynov Institute of Linguistics (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ZHOLDASBEKOVA Bayan Omirbekovna, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Dean of the Philological Faculty of Al-Farabi Kazakh National University

(Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

NEGIMOV Serik Nygmetollayevich, Doctor of Philology, Professor of the Department of Kazakh Literature of L.Gumilev Eurasian National University (Nur-Sultan, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=searchauthorlookup TEMIRBOLAT Alua Berikbayevna, Doctor of Philology, Professor, Head of the Department of Kazakh Literature and Literary Theory of Al-Farabi Kazakh National University (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

NURGALI Kadisha Rustembekovna, Doctor of Philological Sciences, Professor, Head of the Department of Russian Philology L.N. Gumilyov Eurasian National University

(Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ORDA Gulzhakhan Zhumaberdyevna, Doctor of Philology, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

KALIYEVA Almira Kairtayevna, Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ANANYEVA Svetlana Viktorovna, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Leading Researcher of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=searchauthorlookup

KYDYR Torali Edilbay, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

SHARIPOVA Dilyara Safargalievna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher at the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

OMAROVA Aklima Kairdenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Kurmangazy Kazakh National Conservatory (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

KAZTUGANOVA Ainur Zhasanbergenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher of the M. O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

TURMAGAMBETOVA Bakhyt Zholdybayevna, Candidate of Art History, Senior lecturer at the Department of Music and Art of H.Dosmukhamedov Atyrau University (Atyrau, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ZHUNDIBAYEVA Arai Kanapievna, PhD, Associate Professor, Head of the Laboratory of the Kazakh language, Kazakh Literature, History of Kazakhstan of the I. Altynsarin National Academy of Education (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

DAUTOVA Gulnaz Rakhimovna, PhD, Lecturer, Department of Kazakh Literature and Literary Theory (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

INTERNATIONAL EDITORIAL COUNCIL:

BAGNO Vsevolod, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the Russian Academy of Sciences (Saint Petersburg, Russia)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

KENDIRBAY Gulnar Turabekovna, Doctor of Historical Sciences, Professor of Columbia University (New York, USA) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, Doctor of Sciences, Professor of Granada University, Head of the Faculty of Philosophy and Manuscript (Granada, Spain)

H =2KRASOVSKAYA Aksinia, Doctor of Philology, Professor, Bucharest University (Bucharest, Romania)

H = 1

NIKOLAS Mary, Doctor of Philology, Professor, Lehigh University (Pennsylvania, USA)

H = 1

(11)

МАЗМҰНЫ

Бас редактордың алғы сөзі...14

Әдебиеттану Даутұлы Т., Матыжанов К.С. Жаңылтпаштардың құрылымындағы ұйқастың рөлі...17

Мәдібаева Қ.Қ. Ахмет Байтұрсынұлының әдебиеттану терминдерін қалыптау ұстанымы...26

Кажытай Б.К., Оразбек М.С. Оксюморон – поэтикалық категория...37

Әуесбаева П.Т. Ауызша әңгімелердің тақырыптық-идеялық және поэтикалық сипаты...48

Нұрдәулетова Б.И., Нұржан А.С. Жерлеу орындарындағы суреттердің сакралды семантикасы (Маңғыстау аймағы мысалында)...61

Бейсенұлы Ж., Шаймерденова К.Қ., Мамаева Г.Б. Мағжан мен Чолпан шығармашылығындағы ортақ сарындар...77

Тұяқбаев Ғ.Ә., Тайман С.Т., Уразова A.K. Мұстафа Шоқайдың эпистолярлық мұрасы...91

Джумагалиева У.З., Демченко Л.Н., Ананьева С.В. В. Михайловтың «Аспан мен жер арасындағы бір өзі...» роман-эссесі рецептивтік эстетика мән-мәтінінде...101

Жанбершиева Ұ.Н., Оралова Г.С. Сыр бойында туған аңыздардың ұлттық сананы жаңғыртудағы маңызы...111

Ислямбекова А.К., Оздемир Н. Балалар ойындарының тұлғалық даму үдерісіндегі әсері және ерекшеліктері...120

Аубакирова Қ.Қ., Камишева Г.А., Мустафаева А.А. Мәмлүктер кезіндегі әдеби ескерткіштер және «Иршәдул-мулук уәс-салатин» ескерткіші (ХІІІ-ХV ғ.)...128

Хуатбекұлы Е. Балаларға арналған шығармаларда шындықты бейнелеу (Б. Әділ шығармаларының негізінде)...137

Худайбергенов Н.Д. Ескен Елубаев поэзиясындағы ұлттық құндылықтар жүйесінің көркемдік ерекшеліктері...149

Баязитов Б.Б. Қазіргі қазақ поэзиясындағы психологизм...161

Набиолла Н. Таласбек Әсемқұловтың «Талтүс» романындағы фольклоризм...173

Калижарова Ж.Т. Қазақ әдебиетіндегі эпистолярлық жанрдың тарихы...183

Сағатова Ш.Б., Юнисов Е.А. Қазақ мақал-мәтелдеріндегі «ар – ұждан» концептісі...194

Сұлтанғалиева Р.Б., Харисова Ж.Ж. Әдеби шығармадағы кездейсоқ оқиғалар әлеміндегі кейіпкерлердің алеаторика мен хэппенинг ерекшеліктеріне сай бейнеленуі...205

Карбозов Е.К., Шегебаев А.М., Қырғызбаева А.Д. Қазіргі қазақ әңгімелеріндегі сакральдылық ұғым-түсініктердің көркемдік қызметі...216

Мәдениеттану Жұмаш А.Ы., Әбенова Ә.Е., Күлетова Ұ.А. Сахна тілін оқыту әдістерінің ерекшеліктері...232

Шарипова Д.С., Ақсақалова Ж.А. Заманауи Қазақстан кескіндемесіндегі тарихи тақырыптың жаңғыруы...241

Исламбаева З.У., Ташимова М.М. Заманауи қазақ театр өнеріндегі рухани жаңғырудың көрінісі...249

Еркебай А.С. XXI ғасырдағы классикалық қойылымдардың сахна тіліндегі жаңашылдығы...262

Алимкулова Ж.К., Кубеков Т.Н. «Құлагер» қойылымындағы актерлердің шеберлік тәсілі және кейіпкер сомдаудың стилі...272

Кенджакулова А. Б., Әлжанов Ғ.М. Қазіргі қазақ станокты графикасындағы фольклорлық мотивтер...285

Әден Ж.Ш., Сансызбаева С.К. Билингвизм трансмәдени коммуникация құбылысы ретінде...304

(12)

СОДЕРЖАНИЕ

Обращение главного редактора...15

Литературоведение Даутулы Т., Матыжанов К.С. Роль рифм в структуре скороговорок...17

Мадибаева К.К. Принцип Ахмета Байтурсынова образования литературных терминов...26

Кажытай Б.К., Оразбек М.С. Оксюморон – поэтическая категория...37

Ауесбаева П.Т. Идейно-тематический и поэтический характер устных рассказов...48

Нурдаулетова Б.И., Нуржан А.С. Сакральная семантика изображений в захоронениях (на примере Мангистауской области)...61

Бейсенулы Ж., Шаймерденова К.К., Мамаева Г.Б. Общие направления в творчестве Магжана и Чолпана...77

Туякбаев Г.А., Тайман С.Т., Уразова A.K. Эпистолярное наследие Мустафы Шокая...91

Джумагалиева У.З., Демченко Л.Н., Ананьева С.В. Роман-эссе В. Михайлова «Один меж небом и землей…» в контексте рецептивной эстетики...101

Жанбершиева У.Н., Оралова Г.С. Роль мифов рожденных на берегу Сыра в возрождении национального сознания...111

Ислямбекова А.К., Оздемир Н. Влияние и особенности детских игр в процессе личностного развития детей...120

Аубакирова К.К., Камишева Г.А., Мустафаева А.А. Литературные памятники мамлюкского периода и письменный памятник «Иршадуль-мулук уас-салатин» (XIII-XV вв.)...128

Хуатбекұлы Е. Изображение действительности в произведениях для детей (По произведениям Б. Адиля)...137

Худайбергенов Н.Д. Художественные особенности системы национальных ценностей в поэзии Ескена Елубаева...149

Баязитов Б.Б. Психологизм в современной казахской поэзии...161

Набиолла Н. Фольклоризм в романе Таласбека Асемкулова «Талтус»...173

Калижарова Ж.Т. История эпистолярного жанра в казахской литературе...183

Сагатова Ш.Б., Юнисов Е.А. Концепт «совесть» в казахских пословицах...194

Султангалиева Р.Б., Харисова Ж.Ж. Отражение персонажей в мире случайных событий в литературном произведении в соответствии с особенностями алеаторики и хэппенинг...205

Карбозов Е.К., Шегебаев А.М., Киргизбаева А.Д. Художественная функция концептов сакральности в современных казахских рассказах...216

Культурология Жумаш А.Ы., Абенова А.Е., Кулетова У.А. Особенности медотики обучения сценической речи....232

Шарипова Д.С., Аксакалова Ж.А. Модернизация исторической темы в живописи современного Казахстана...241

Исламбаева З.У., Ташимова М.М. Отражение духовной модернизации современного казахского театрального искусства...249

Еркебай А.С. Новизна сценической речи в классических постановках XXI века...262

Алимкулова Ж.К., Кубеков Т.Н. Способ работы актеров в постановке «Кулагер» и стиль исполнения персонажа...272

Кенжакулова А.Б., Альжанов Г.М. Фольклорные мотивы в современной казахской станковой графике...285

Әден Ж.Ш., Сансызбаева С.К. Двуязычие как феномен транскультурной коммуникации...304

(13)

CONTENT

Editor-in-chief's address...16

Literary studies DautulyT., Matyzhanov K.S. Phe role of rhymes in the structure of tongue twisters...17

Madibayeva K.K. Akhmet Baitursynov's principle of formation of literary terms...26

Kazhytay B.K., Orazbek M.S. Oxymoron – poetic category...37

Auyesbayeva P.T. Thematic-ideological and poetic character of oral narratives...48

Nurdauletova B.I., Nurzhan A.S. Sacred semantics of images in burial places (on the example of Mangystau region)...61

Beisenuly Zh., Shaimerdenova K.K., Mamayeva G.B. Common trends in creative activities of Magzhana and Cholpon...77

Tuyakbayev G.A., Taiman S.T., Urazova A.K. Epistolary legacy of Mustafa Shokay...91

Dzhumagalieva U.S., Demchenko L.N., Ananyeva S.V. Roman-essay by V. Mikhailov «One between heaven and earth ...» in the context of receptive aesthetics...101

Zhanbershiyeva U.N., Oralova G.S. The significance of the Syr land legends in modernizing the national consciousness...111

Islyambekova A.K. , Ozdemir N. Influence and features of children`s games in the process of personal development of children...120

Aubakirova K.K., Kamisheva G.A., Mustafayeva А.А. Literary monuments in the Mamluk period and the manuscript "Irshadul-muluk uas-salatin" (13-15th centuries)...128

Khuatbekuly Y. Representation of reality in works for children (Based on the works of B. Adil)...137

Khudaibergenov N.D. Artistic features of the system of national values in the poetry of Yesken Yelubaev....149

Bayazitov B.B. Psychologism in modern kazakh poetry...161

Nabiolla N. Folklorism in Talasbek Asemkulov's novel «Taltus»...173

Каlizharovа Zh.Т. The history of the epistolary genre in Kazakh literature...183

Sagatova Sh.B., Yunissov Y.A. The meaning of the «conscience» concept in Kazakh proverbs...194

Sultangaliyeva R.B., Kharisova Zh.Zh. Reflection of characters in the world of random events in a literary work according to the features of aleatorics and happening...205

Karbozov Y.K., Shegebayev A.M., Kyrgyzbayeva A.D. The artistic function of the concepts of sacredness in modern Kazakh stories...216

Cultural studies Zhumash A.I., Abenova A.E., Kuletova U.A. Features of the medical science of scenic speech training....232

Sharipova D.S., Axakalova Zh.A. Modernization of the historical theme in the painting of modern Kazakhstan...241

Islambayeva Z.U., Ташимова М.М. A reflection of the spiritual modernization of the modern Kazakh theatrical art...249

Yerkebay A. Novelty of stage language in classical plays of XXI century...262

Аlimkulova Zh.K., Kubekov T.N. The way the actors work in the production of "Kulager" and the style of performance of the character...272

Kenjakulova A.B., Alzhanov G.M. Folklore motifs in modern Kazakh easel graphics...285

Aden Zh.Sh., Sansyzbayeva S.K. Bilingualism as a phenomenon of transcultural communication...304

(14)

Құрметті оқырмандар, әріптестер, достар!

Сіз «Керуен» ғылыми журналының кезекті санын ашып отырсыз.

Журнал мақалалары CrossRef дерекқорында тіркеледі және әр автордың мақаласына DOI - электронды құжаттарға сілтеме жасау үшін пайдаланылатын цифрлық объект идентификаторы беріледі. Журнал «Ұлттық ғылыми-техникалық сараптама орталығы» акционерлік қоғамның (NCSTE) Қазақстандық дәйексөздер базасында (KazBC) индекстеледі. Алдағы уақыттарда авторларды Web of Science және Scopus халықаралық дәйексөздер базасына енгізілген басылымдарда қабылданған стандарттарға сәйкес жарияланымдар дайындауға бағдарлай бастаймыз. Бұған дейін аннотация мен кілт сөздердің көлеміне қойылатын талаптар реттелген.

Журналдың редакциялық алқасына қазақстандық және шетелдік жетекші ғалымдар кіреді. Журнал авторлардың жарияланымдарының ақпараттық ашықтығы мен қолжетімділігі саясатын ұстанады; мақалалар журналдың веб-сайтында үш тілде толық мәтінді қол жетімділікпен орналастырылған.

Журналдың мақсаты- гуманитарлық ғылымдар саласындағы жаңа жетістіктердің нәтижесі бойынша ақпарат беру.

Журналдың міндеттері:

Бұрын жарияланбаған және басқа журналда жариялау үшін ұсынылмаған түпнұсқа жоғары сапалы ғылыми мақалаларды қабылдау.

Авторлық құқыққа қатысты Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына және жариялау этикасы бойынша әлемдік тәжірибеде жалпы қабылданған ережелерге сүйену.

Келесі гуманитарлық ғылымдар саласындағы жаңа зерттеулерді қамту:

1.

Әдебиеттану

2.

Мәдениеттану

Құрметпен, «Керуен» журналының бас редакторы, филология ғылымдарының докторы,

ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының

бас директоры (Алматы, Қазақстан) МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы

(15)

Уважаемые читатели, коллеги, единомышленники, друзья!

Перед вами очередной номер научного журнала «Керуен».

Статьи журнала регистрируются в БД CrossRef и к каждой авторской статье обязательно присваивается DOI – цифровой идентификатор объекта, который используется для обеспечения цитирования, ссылки и выхода на электронные документы. Журнал индексируется Казахстанской базой цитирования (КазБЦ) АО «Национальный центр государственной научно- технической экспертизы» (НЦГНТЭ). Постепенно мы начинаем ориентировать авторов на подготовку публикаций по стандартам, принятым в изданиях, входящих в международные базы цитирований Web of Science и Scopus. Ранее уже были скорректированы требования к объему аннотации и ключевым словам.

В составе редакционной коллегии журнала представлены ведущие казахстанские и зарубежные ученые. Журнал следует политике информационной открытости и доступности публикаций авторов, статьи размещаются на сайте журнала на трех языках в полнотекстовом доступе.

Целью журнала является распространение научной информации и привлечение новых

авторов. Журнал инициирует дискуссии по результатом новых достижений в области гуманитарных наук.

Задачи журнала:

Принимать оригинальные высококачественные научные статьи, ранее не опубликованные и не представленные для публикации в другом журнале.

Опираться на требования законодательства Республики Казахстан в отношении авторского права и общепринятые в мировой практике положения по публикационной этике.

Ориентироваться на охват публикаций по следующим специальностям в области гуманитарных наук.

1.

Литературоведение

2.

Культурология

С уважением и надеждой на сотрудничество, главный редактор «Керуен», доктор

филологических наук, член-корреспондент НАН РК, генеральный директор Института

литературы и искусства им. М.О. Ауэзова МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович.

(16)

Dear readers, colleagues, associates, friends!

Here is the next issue of the scientific journal "Keruen".

Journal articles are registered in the CrossRef database and a DOI is necessarily assigned to each author's article - a digital object identifier that is used to provide citation, reference and output to electronic documents. The journal is indexed by the Kazakhstan Citation Database (KazCD) of the National Center for State Scientific and Technical Expertise JSC (NCSTE). Gradually, we begin to orient the authors to the preparation of publications according to the standards adopted in the editions included in the international citation databases Web of Science and Scopus. Previously, the requirements for the volume of the annotation and keywords have already been adjusted.

The editorial board of the journal includes leading Kazakhstani and foreign scientists. The journal follows the policy of information openness and accessibility of authors' publications; articles are posted on the journal's website in three languages in full-text access.

The purpose of the journal is to disseminate scientific information and attract new authors. The journal initiates discussions on the outcome of new advances in the humanities.

The tasks of the journal:

Accept original high quality scientific articles that have not been previously published or submitted for publication in another journal.

Rely on the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in relation to copyright and generally accepted in world practice provisions on publication ethics.

Focus on the coverage of publications in the following specialties: humanitarian sciences

1.

Literary studies

2.

Cultural studies

With respect and hope for cooperation, Editor-in-chief of "Keruen", Doctor of Philology,

Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan,

General Director of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art MATYZHANOV Kenzhekhan

Slyamzhanovich.

(17)

IRSTI 17.01.11. https://doi.org/10.53871/2078-8134.2022.3-11

Aubakirova K.K.

1*

, KamishevaG.A.

2

, Mustafayeva А.А.

3

1,2

Korkyt Ata Kyzylorda University, Kyzylorda, Kazakhstan

3

al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan

E-mail:

1*

a_kunduz87k@mail.ru,

2

kamisheva_gulnur@mail.ru

, 3

rummana@mail.ru,

1

Orcid: 0000-0002-9555-3753,

2

Orcid: 0000-0002-0764-9238,

3

Orcid: 0000-0001-6878-4946

LITERARY MONUMENTS IN THE MAMLUK PERIOD AND THE MANUSCRIPT «IRSHADUL-MULUK UAS-SALATIN»

(13-15TH CENTURIES)

Annotation. This article is dealt with the researching level of monuments written in the Mamluk-Kipchak language and some problems arisen when studying medieval manuscripts are discussed in it. Examples of scientific classification of written monuments in the Kipchak language are presented and grouped by their con- tents. There is also some detailed information about the language of literary works that appeared in the Turkic- Kipchak language during the Mamluks’ reign. A comprehensive analysis of the Mamluks’ literary monuments and the manuscript «Irshadul-muluk uas-salatin» was made. On the basis of our ancestors’ heritage revival with a thousand-year history, forgotten in the conditions of modern globalization, there is a need for modern domes- tic science to rethink the past history of our people by finding, bringing and studying medieval manuscripts comprehensively on History, culture and beliefs. Mamluk-Kipchak manuscripts of the 13th-15th centuries, especially in the literary sphere, takes a special position among the written monuments common to all Turkic- speaking peoples. These monuments, written in the Mamluk-Kipchak language, are not a valuable source only for the Egyptian society, but also for studying history, culture, language, beliefs and religious beliefs of the Turkic peoples in general. Most studies on Mamluk-Kipchak inscriptions provide general information about manuscripts based on copies or translations of manuscripts published in Turkey and Europe rather than original manuscripts. There are such issues as changes in the original text, incorrect reading of some Kipchak words, discrepancy between meanings and transcriptions, incomplete information about the time, place and author in these studies and the majority of the monuments are studied only from structural and grammatical points of view. Therefore, there is a growing need for the collection of original monuments of the Mamluk-Kipchak language and their comprehensive study within the framework of a new scientific paradigm.

Keywords: Mamluks, Turkic-Kipchak language, Arabic language, medieval manuscripts, literary monu- ments, the monument «Irshadul-muluk».

Introduction. It is very important to preserve national identity through the ancestors’

heritage revival in today’s globalized world. In this case, there is no doubt about the rel-

evance of the research topic. Firstly, there is a need to search for written monuments about

our people ‘s history, culture, language, religion and to study, to popularize those written

monuments among people by translating from the original language into the Kazakh lan-

guage in modern domestic science. Secondly, Mamluk-Kipchak written monuments take

a special place among our valuable artifacts common to all Turkic peoples, preserved in

rare foreign funds (Turkey, Egypt, the Netherlands, France, etc.). These monuments are

distinguished by the facts that they were written in two languages: Mamluk-Kipchak and

medieval classical Arabic, which were used during the Mamluks’ reign. We can get invalu-

able information about the history, culture, language, religion and literature of our country,

(18)

which were not mentioned or were unknown during the Soviet times by studying manu- scripts of the Mamluk-Kipchak language.

After getting the independence, Mamluk-Kipchak manuscripts were found, re-exam- ined and introduced into scientific circulation in different parts of the world within the framework of various programs such as “Cultural Heritage”, “People in the Stream of History”, “Spiritual Revival”, “Seven Edges of the Great Steppe”. The part of the cultural heritage of the Kipchak language that emerged during the Mamluks’ reign is original works written in the Kipchak language, while others are translated ones from oriental languages such as Persian and Arabic into the Kipchak language. Although the majority of military- tactical, literary and religious-didactic works on horseback riding and martial arts, written in the Mamluk-Kipchak language, were translated from Persian and Arabic, these inscrip- tions are considered the cultural heritage of the Turkic peoples.

Materials and methods. The research materials are complex interdisciplinary research in the field of literature, oriental studies, Turkic studies, Kipchak studies, Mamluk studies, manuscripts in the Mamluk-Kipchak language from the collection of rare foreign writings, medieval literary artifacts, scientific works and translations. In writing this article, the fol- lowing methods are used to classify written monuments in the Mamluk-Kipchak language in terms of genre and language, and to specify, describe and identify the features of literary monuments: bibliographic, source studies, palaeographic, codicological, historical-com- parative, compilation, systematization, classification, synthesis, analysis, generalization, description and translation. The study prioritizes the principles of source studies, identifies the correspondence of the manuscript with the original, and pays attention to the specifics of the writing of their various copies.

The results of the study. Written monuments in the Turkic-Kipchak language have been studied from the middle of the twentieth century. Many linguists such as M.T. Houstma, А. Zay- onchkovskiy, Sh. Telegdi, R. Ermers focused on the language of monuments written in the ter- ritory of Egypt and the Golden Horde in the 13-15th centuries. They have found written monu- ments in the Mamluk-Kipchak language in the world archives, published and translated them into Western languages and studied their linguistic features. The works of Turkish scholars such as B. Atalay, М. Özietgin, R. Toparly, Х. Yanyk, M.E. Agar, Zh. Demirci also include monu- ments in the Mamluk-Kipchak language. The researchers such as E.N. Najib, E.I. Phazylov, М. Ziyaeva, А.Yunusov, G.R. Gainutdinova, А. Kuryshzhanov, M.N. Majenova, T. Arynov, А.Z. Rustemov, B. Sagyndykov, S. Duisenov, Е. Esbosynov, Т. Kydyr, K. Sadykbekov, K. Ky- dyrbayev, А. Mustafayeva describe written monuments in the Mamluk-Kipchak language and identify the lexical fund of monuments.

A. Najib’s work «Culture and Turkic literature of Mamluk Egypt in the 15th century»

(Najib, 1979: 103) deals with the medieval history of the Turkic languages, the language of

literary works written during the Mamluk rule, grammatical works in the Turkic-Kipchak

language and Arabic-Kipchak dictionaries. The formation, development, literary represen-

tation and dimensions of Turkic-Kipchak literature during the Mamluk period in Egypt and

Syria in the 13-15th centuries were studied in the B. Sagyndykov’s work «Comparative

vocabulary of Turkic written monuments of the 14th century (based on the materials of

the Muhabatname of Khorezmi, Khusrau ua Shyryn of Qutb and Gulistan bit-turki of Saif

Sarai)» (Sagyndykov, 2009: 129), A. Kerimuly’s «Word-forming suffixes in the language

of Old Turkic monuments (15th century)» (Kerimuly, 2005: 242), A. Ibatov’s «Morpho-

(19)

logical structure of the word (based on the language of monuments written in the Golden Horde and Egypt in the 14th century)» (Ibatov, 1983: 146), M. Sabyr’s «Continuity of the lexicon of the Middle Turkic language and the lexicon of the Kazakh language» / on the ba- sis of a written monument of 14th century” (Sabyr, 2004: 315), A. Alibekuly’s monograph

«Turkic-Kipchak literature during the Mamluk period» (Alibekuly, 2008: 176).

Historical Turkic-Kipchak inscriptions appeared on the vast territory of the Eurasian continent, for example, in Egypt and Syria, in the Deshty-Kipchak steppe. It is known that this heritage was written for different purposes, in different genres, with different written characters. A famous turkologist A.K. Kuryshzhanov linguistically classifies the written heritage of the Middle Turkic period (10-15 centuries) as follows in his works:

- monuments in the ancient Turkic language of the Karakhanid era;

- monuments of the ancient Turkic language in Central Asia and the Volga region;

monuments in the ancient Turkic language;

- monuments in the Chagatai language (Kuryshzhanov, 1970: 19).

Monuments written in the Cuman, Central Asian, Golden Horde and Mamluk-Kipchak languages belong to the monuments written in the ancient Kipchak language. M. Kash- gar’s dictionary «Divani lugat at-turk»; European works on jugs; information from Russian chroniclers about the Polovtsians; the research of the Mamluk-Kipchak language (grammar works, Kipchak-Arabic dictionaries, reference books, etc.); Armenian documents, treatises and dictionaries; works of art in the Kipchak language belong to the monuments written in the Kipchak language. The turkologist A. Kuryshzhanov divides the written Kipchak language heritage into verbal and literary. The monuments of the first group, written in the general literary language, include Ahmed Yugineki’s work «The Gift of Truth”, Abel- gazy’s works «Ogyznama», «Kissas al-Anbiya», «Kusyrau-Shyryn», «Gulistan bit-turki»,

«Shahnama», «Muhabbatname», «Nahjul-faradis», «Dede Korkyt», «Siraju-l-kulub»,

«Migrajname», «Jumjuma», «Miftahul-adil», «Tafsir» and others. Khoja Ahmed Yasawi’s work «Divani Khikmeti», Suleimen Bakyrgani’s work «Khikmeti», literary, religious and military works written in the Mamluk-Kipchak language in Egypt during the Mamluk pe- riod, but grammatical treatises on teaching the Kipchak language and Arabic-Kipchak dic- tionaries, etc belong to monuments in the language of local residents and monuments in the Kipchak dialect.

H. Kun, who studied the language of written monuments that appeared in Egypt and Syria during the Mamluk era in the 11th-16th centuries, divides these manuscripts into three main linguistic groups:

a) Artifacts written in pure Kipchak;

b) Exhibits written in the Oguz (Turkmen) language;

c) Artifacts written in a mixed language. Although the monuments written during the Mamluks’ reign between the 11th and 16th centuries are linguistically diverse, most Turkic scholars came to the conclusion that the majority of these artifacts were written in the Kip- chak language, but they were under the influence of the Oghuz language (Toparlı, 1992).

Researchers give different names for languages, regarding the languages used in written

monuments during the Mamluks’ reign (13-16th centuries). For example, the Eastern Turkic

language (Brokelman), the Oguz-Kipchak, the Uighur-Kipchak language (A.N. Samoilov-

ich), the Karluk-Khorezm literary language, the Golden Horde literary language (N.A. Bas-

Ақпарат көздері

СӘЙКЕС КЕЛЕТІН ҚҰЖАТТАР

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/