• Ешқандай Нәтиже Табылған Жоқ

Просмотр «ОСОБЕННОСТИ МЕДОТИКИ ОБУЧЕНИЯ СЦЕНИЧЕСКОЙ РЕЧИ»

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "Просмотр «ОСОБЕННОСТИ МЕДОТИКИ ОБУЧЕНИЯ СЦЕНИЧЕСКОЙ РЕЧИ»"

Copied!
25
0
0

Толық мәтін

(1)

M.O. ÁÝEZOV ATYNDAǴY ÁDEBIET

JÁNE ÓNER INSTITÝTYNYŃ

M.O. AUEZOV INSTITUTE

OF LITERATURE AND ART ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМЕНИ

М.О.АУЭЗОВА

HABARSHYSY НERALD ВЕСТНИК

KERUEN

№3, 76-том

2022

(2)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

ҒЫЛЫМИ ЖУРНАЛЫ

№3, 76-том 2022

М.О.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ

ӘДЕБИЕТ ЖӘНЕ ӨНЕР ИНСТИТУТЫ

2005 жылы құрылған

(3)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

НАУЧНЫЙ ЖУРНАЛ

№3, том 76 2022

ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМ. М.О.АУЭЗОВА

основан в 2005 году

(4)

ISSN 2078-8134

KERUEN

SCIENTIFIC JOURNAL

№3, 76 vol 2022

M.O.AUEZOV INSTITUTE OF LITERATURE AND ART

founded in 2005

(5)

Ғылыми журнал Ғылыми журнал 2005 жылдан бері шығады.

Құрылтайшысы және баспагері:

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты Редакция мен баспагер

мекен жайы:

Заңды мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Шевченко к-сі, 28,

050010,

Нақты мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Құрманғазы к-сі, 29,

2-қабат, 050010, Тел .: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Электрондық пошта:

keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz . ISSN 2078-8134 Жылына 4 рет жарық көреді.

Журнал 2005 жылғы 24 наурызда Қазақстан Республикасының Мәдениет,

ақпарат және спорт министрлігі, Ақпарат және мұрағат комитетінде тіркелген.

Тіркеу куәлігі: 2005 жылғы 24 наурыздағы №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№3, 76-том, 2022

Бас редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы , филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Бас редактордың орынбасарлары:

Ғылыми редактор:

ҚАЛИЕВА Альмира Қайыртайқызы , фило- логия ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Жауапты редакторлар:

СҰЛТАН Ертай , PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

САРСЕНБАЕВА Жансұлу Баденқызы,

магистр, М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және

өнер институтының ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

(6)

Научный журнал Журнал издается с 2005

года.

Учредитель и издатель:

Институт литературы и искусства

им. М.О. Ауэзова.

Адрес редакции и издателя:

Юридический адрес:

Казахстан, г. Алматы, ул.

Шевченко 28, 050010, Фактический адрес: Казахстан, г. Алматы, ул. Курмангазы 29,

2 этаж. 050010, Тел.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Email: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Выходит 4 раза в год Журнал зарегистрирован

24 марта 2005 года в Комитете информации и архивов Министерства культуры, информации и

спорта

Республики Казахстан.

Свидетельство о регистрации:

24 марта 2005 г. №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№3, том 76, 2022

Главный редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспон- дент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Заместители главного редактора:

Научный редактор:

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

Ответственный редакторы:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генераль- ного директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

САРСЕНБАЕВА Жансулу Баденовна, магистр,

научный сотрудник Института литературы и

искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

(7)

Scientific journal The journal has been

published since 2005

Constitutor and publisher:

M.O. Auezov Institute of Literature and Art Address of the editorial and

publishing office:

28, Shevchenko str., Almaty, 050010, Kazakhstan Tel.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

E-mail: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Published 4 times a year The journal was registered on March 24, 2005 in the Committee of Information and

Archives of the Ministry of Culture, Information and Sports

of the Republic of Kazakhstan.

Registration certificate: March 24, 2005 No. 5844-Zh.

«KERUEN»

№3, 76 vol, 2022

Editor-in-Chief:

MATYZHANOV Kenzhekhan Islamzhanovich , Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Director General of the Institute of Literature and Art named after MO Auezov (Almaty, Kazakhstan)

Deputy Editors-in-Chiefs:

Scientific editor:

KALIEVA Almira Kairtayevna , Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

Responsible Editors:

SULTAN Yertay , PhD, Deputy Director General of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

SARSENBAYEVA Zhansulu Badenovna,

Master's

degree, researcher at the M.O. Auezov Institute of

Literature and Art (Almaty, Kazakhstan).

(8)

РЕДАКЦИЯЛЫҚ АЛҚА:

БАС РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы, филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

БАС РЕДАКТОРДЫҢ ОРЫНБАСАРЫ:

СҰЛТАН Ертай, PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ:

ОМАРОВ Бауыржан Жұмаханұлы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Мүслімқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Өмірбекқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ филология факультетінің деканы (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серік Нығметоллаұлы, филология

ғылымдарының докторы, профессор, Л. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМІРБОЛАТ Алуа Берікбайқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының меңгерушісі (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НҰРҒАЛИ Қадиша Рүстембековна, филология ғылымдарының докторы, профессор,

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің орыс филологиясы кафедрасы меңгерушісі

(Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гүлжахан Жұмабердіқызы, филология ғылымдарының докторы, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

ҚАЛИЕВА Алмира Қайыртайқызы, филология ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, филология

ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

ҚЫДЫР Төрәлі Еділбайұы, филология ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШӘРІПОВА Диляра Сафарғалиқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Ақлима Қайырденқызы, өнертану

кандидаты, доцент, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

ҚАЗТУҒАНОВА Айнұр Жасанбергенқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТҰРМАҒАМБЕТОВА Бақыт, өнертану кандидаты,

Х. Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің доценті (Атырау, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖҮНДІБАЕВА Арай Қанапияқызы, PhD, қауымдастырылған профессор, Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық Білім Академиясының Қазақ тілі, Қазақ әдебиеті, Қазақстан тарихы зертханасының меңгерушісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахымқызы, PhD, қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының оқытушысы

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ РЕДАКЦИЯЛЫҚ КЕҢЕС:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, филология ғылымдарының докторы, профессор, Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (Санкт-Петербург, Ресей) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДІРБАЙ Гүлнар Турабекқызы, тарих ғылымдарының докторы, Колумбия университетінің профессоры (Нью-Йорк, АҚШ)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, ғылым докторы, философия жане қолжазба факультетінің профессоры (Гранада, Испания) H =2КРАСОВСКАЯ Аксиния, филология ғылымдарының докторы, профессор, Бухарест Университеті (Бухарест, Румыния) H =1

НИКОЛАС Мари, филология ғылымдарының докторы, профессор, Лихай Университеті (Пенсильвания, АҚШ) H = 1

(9)

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ:

ГЛАВНЫЙ РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспондент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

ЗАМЕСТИТЕЛЬ ГЛАВНОГО РЕДАКТОРА:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

ЧЛЕНЫ РЕДАКЦИОННОЙ КОЛЛЕГИИ:

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ОМАРОВ Бауыржан Жумаханович, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, советник Президента Республики Казахстан (Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Муслимовна, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, главный научный сотрудник Института языкознания имени Ахмета Байтурсынова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Омирбековна, доктор

филологических наук, профессор, член-корреспондент НАН РК, декан филологического факультета КазНУ им. Аль- Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серик Ныгметоллаевич, доктор филологических наук, профессор кафедры

казахской литературы Евразийского Национального университета им. Л.Н. Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМИРБОЛАТ Алуа Берикбаевна, доктор филологических наук, профессор, заведующая кафедрой казахской литературы и теории литературы КазНУ им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НУРГАЛИ Кадиша Рустембековна, доктор

филологических наук, профессор, заведующая кафедрой русской филологии Евразийского Национального университета им. Л.Н.Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гульжахан Жумабердыевна, доктор

филологических наук, доцент, главный научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, кандидат филологических наук, доцент, ведующий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О.

Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

КЫДЫР Торали Едилбай, кандидат филологических наук, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШАРИПОВА Диляра Сафаргалиевна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Аклима Каирденовна, кандидат искусствоведения, доцент Казахской национальной консерватории имени Курмангазы (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

КАЗТУГАНОВА Айнур Жасанбергеновна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий главный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТУРМАГАМБЕТОВА Бахыт Жолдыбаевна, кандидат искусствоведения, музыковед, доцент кафедры музыки и искусства Атырау Университет им. Х.Досмухамедова (Атырау, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖУНДИБАЕВА Арай Канапиевна, PhD, ассоциированный профессор, заведующий лабораторией казахского языка, казахской литературы, истории Казахстана Национальной академии образования имени И. Алтынсарина

Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахимовна, PhD, преподаватель кафедры казахской литературы и теории литературы (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

МЕЖДУНАРОДНЫЙ РЕДАКЦИОННЫЙ СОВЕТ:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, доктор филологических наук, профессор, член-корреспондент Российской академии наук (Санкт-Петербург, Россия)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДИРБАЙ Гульнар Турабековна, доктор исторических наук, профессор Колумбийского университета (Нью-Йорк, США) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, доктор наук, профессор Гранадского университета, заведующий факультета философии и рукописи (Гранада, Испания) H =2 КРАСОВСКАЯ Аксиния, доктор филологических наук, профессор, Бухарестский университет (Бухарест, Румыния) H = 1

НИКОЛАС Мари, доктор филологических наук, профессор, Университет Лихай (Пенсильвания, США) H = 1

(10)

EDITORIAL BOARD

EDITOR-IN-CHIEF:

MATYZHANOV Kenzhekhan Slyamzhanovich, Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, General director of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445 DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF:

SULTAN Yertay, Ph.D., Vice-general director of M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

MEMBERS OF THE EDITORIAL BOARD:

OMAROV Bauyrzhan Zhumakhanovich, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, President's advisor of the Republic of Kazakhstan (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

BAZARBAYEVA Zeynep Muslimovna, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Chief Researcher of the Akhmet Baitursynov Institute of Linguistics (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ZHOLDASBEKOVA Bayan Omirbekovna, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Dean of the Philological Faculty of Al-Farabi Kazakh National University

(Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

NEGIMOV Serik Nygmetollayevich, Doctor of Philology, Professor of the Department of Kazakh Literature of L.Gumilev Eurasian National University (Nur-Sultan, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=searchauthorlookup TEMIRBOLAT Alua Berikbayevna, Doctor of Philology, Professor, Head of the Department of Kazakh Literature and Literary Theory of Al-Farabi Kazakh National University (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

NURGALI Kadisha Rustembekovna, Doctor of Philological Sciences, Professor, Head of the Department of Russian Philology L.N. Gumilyov Eurasian National University

(Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ORDA Gulzhakhan Zhumaberdyevna, Doctor of Philology, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

KALIYEVA Almira Kairtayevna, Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ANANYEVA Svetlana Viktorovna, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Leading Researcher of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=searchauthorlookup

KYDYR Torali Edilbay, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

SHARIPOVA Dilyara Safargalievna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher at the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

OMAROVA Aklima Kairdenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Kurmangazy Kazakh National Conservatory (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

KAZTUGANOVA Ainur Zhasanbergenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher of the M. O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

TURMAGAMBETOVA Bakhyt Zholdybayevna, Candidate of Art History, Senior lecturer at the Department of Music and Art of H.Dosmukhamedov Atyrau University (Atyrau, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ZHUNDIBAYEVA Arai Kanapievna, PhD, Associate Professor, Head of the Laboratory of the Kazakh language, Kazakh Literature, History of Kazakhstan of the I. Altynsarin National Academy of Education (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

DAUTOVA Gulnaz Rakhimovna, PhD, Lecturer, Department of Kazakh Literature and Literary Theory (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

INTERNATIONAL EDITORIAL COUNCIL:

BAGNO Vsevolod, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the Russian Academy of Sciences (Saint Petersburg, Russia)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

KENDIRBAY Gulnar Turabekovna, Doctor of Historical Sciences, Professor of Columbia University (New York, USA) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, Doctor of Sciences, Professor of Granada University, Head of the Faculty of Philosophy and Manuscript (Granada, Spain)

H =2KRASOVSKAYA Aksinia, Doctor of Philology, Professor, Bucharest University (Bucharest, Romania)

H = 1

NIKOLAS Mary, Doctor of Philology, Professor, Lehigh University (Pennsylvania, USA)

H = 1

(11)

МАЗМҰНЫ

Бас редактордың алғы сөзі...14

Әдебиеттану Даутұлы Т., Матыжанов К.С. Жаңылтпаштардың құрылымындағы ұйқастың рөлі...17

Мәдібаева Қ.Қ. Ахмет Байтұрсынұлының әдебиеттану терминдерін қалыптау ұстанымы...26

Кажытай Б.К., Оразбек М.С. Оксюморон – поэтикалық категория...37

Әуесбаева П.Т. Ауызша әңгімелердің тақырыптық-идеялық және поэтикалық сипаты...48

Нұрдәулетова Б.И., Нұржан А.С. Жерлеу орындарындағы суреттердің сакралды семантикасы (Маңғыстау аймағы мысалында)...61

Бейсенұлы Ж., Шаймерденова К.Қ., Мамаева Г.Б. Мағжан мен Чолпан шығармашылығындағы ортақ сарындар...77

Тұяқбаев Ғ.Ә., Тайман С.Т., Уразова A.K. Мұстафа Шоқайдың эпистолярлық мұрасы...91

Джумагалиева У.З., Демченко Л.Н., Ананьева С.В. В. Михайловтың «Аспан мен жер арасындағы бір өзі...» роман-эссесі рецептивтік эстетика мән-мәтінінде...101

Жанбершиева Ұ.Н., Оралова Г.С. Сыр бойында туған аңыздардың ұлттық сананы жаңғыртудағы маңызы...111

Ислямбекова А.К., Оздемир Н. Балалар ойындарының тұлғалық даму үдерісіндегі әсері және ерекшеліктері...120

Аубакирова Қ.Қ., Камишева Г.А., Мустафаева А.А. Мәмлүктер кезіндегі әдеби ескерткіштер және «Иршәдул-мулук уәс-салатин» ескерткіші (ХІІІ-ХV ғ.)...128

Хуатбекұлы Е. Балаларға арналған шығармаларда шындықты бейнелеу (Б. Әділ шығармаларының негізінде)...137

Худайбергенов Н.Д. Ескен Елубаев поэзиясындағы ұлттық құндылықтар жүйесінің көркемдік ерекшеліктері...149

Баязитов Б.Б. Қазіргі қазақ поэзиясындағы психологизм...161

Набиолла Н. Таласбек Әсемқұловтың «Талтүс» романындағы фольклоризм...173

Калижарова Ж.Т. Қазақ әдебиетіндегі эпистолярлық жанрдың тарихы...183

Сағатова Ш.Б., Юнисов Е.А. Қазақ мақал-мәтелдеріндегі «ар – ұждан» концептісі...194

Сұлтанғалиева Р.Б., Харисова Ж.Ж. Әдеби шығармадағы кездейсоқ оқиғалар әлеміндегі кейіпкерлердің алеаторика мен хэппенинг ерекшеліктеріне сай бейнеленуі...205

Карбозов Е.К., Шегебаев А.М., Қырғызбаева А.Д. Қазіргі қазақ әңгімелеріндегі сакральдылық ұғым-түсініктердің көркемдік қызметі...216

Мәдениеттану Жұмаш А.Ы., Әбенова Ә.Е., Күлетова Ұ.А. Сахна тілін оқыту әдістерінің ерекшеліктері...232

Шарипова Д.С., Ақсақалова Ж.А. Заманауи Қазақстан кескіндемесіндегі тарихи тақырыптың жаңғыруы...241

Исламбаева З.У., Ташимова М.М. Заманауи қазақ театр өнеріндегі рухани жаңғырудың көрінісі...249

Еркебай А.С. XXI ғасырдағы классикалық қойылымдардың сахна тіліндегі жаңашылдығы...262

Алимкулова Ж.К., Кубеков Т.Н. «Құлагер» қойылымындағы актерлердің шеберлік тәсілі және кейіпкер сомдаудың стилі...272

Кенджакулова А. Б., Әлжанов Ғ.М. Қазіргі қазақ станокты графикасындағы фольклорлық мотивтер...285

Әден Ж.Ш., Сансызбаева С.К. Билингвизм трансмәдени коммуникация құбылысы ретінде...304

(12)

СОДЕРЖАНИЕ

Обращение главного редактора...15

Литературоведение Даутулы Т., Матыжанов К.С. Роль рифм в структуре скороговорок...17

Мадибаева К.К. Принцип Ахмета Байтурсынова образования литературных терминов...26

Кажытай Б.К., Оразбек М.С. Оксюморон – поэтическая категория...37

Ауесбаева П.Т. Идейно-тематический и поэтический характер устных рассказов...48

Нурдаулетова Б.И., Нуржан А.С. Сакральная семантика изображений в захоронениях (на примере Мангистауской области)...61

Бейсенулы Ж., Шаймерденова К.К., Мамаева Г.Б. Общие направления в творчестве Магжана и Чолпана...77

Туякбаев Г.А., Тайман С.Т., Уразова A.K. Эпистолярное наследие Мустафы Шокая...91

Джумагалиева У.З., Демченко Л.Н., Ананьева С.В. Роман-эссе В. Михайлова «Один меж небом и землей…» в контексте рецептивной эстетики...101

Жанбершиева У.Н., Оралова Г.С. Роль мифов рожденных на берегу Сыра в возрождении национального сознания...111

Ислямбекова А.К., Оздемир Н. Влияние и особенности детских игр в процессе личностного развития детей...120

Аубакирова К.К., Камишева Г.А., Мустафаева А.А. Литературные памятники мамлюкского периода и письменный памятник «Иршадуль-мулук уас-салатин» (XIII-XV вв.)...128

Хуатбекұлы Е. Изображение действительности в произведениях для детей (По произведениям Б. Адиля)...137

Худайбергенов Н.Д. Художественные особенности системы национальных ценностей в поэзии Ескена Елубаева...149

Баязитов Б.Б. Психологизм в современной казахской поэзии...161

Набиолла Н. Фольклоризм в романе Таласбека Асемкулова «Талтус»...173

Калижарова Ж.Т. История эпистолярного жанра в казахской литературе...183

Сагатова Ш.Б., Юнисов Е.А. Концепт «совесть» в казахских пословицах...194

Султангалиева Р.Б., Харисова Ж.Ж. Отражение персонажей в мире случайных событий в литературном произведении в соответствии с особенностями алеаторики и хэппенинг...205

Карбозов Е.К., Шегебаев А.М., Киргизбаева А.Д. Художественная функция концептов сакральности в современных казахских рассказах...216

Культурология Жумаш А.Ы., Абенова А.Е., Кулетова У.А. Особенности медотики обучения сценической речи....232

Шарипова Д.С., Аксакалова Ж.А. Модернизация исторической темы в живописи современного Казахстана...241

Исламбаева З.У., Ташимова М.М. Отражение духовной модернизации современного казахского театрального искусства...249

Еркебай А.С. Новизна сценической речи в классических постановках XXI века...262

Алимкулова Ж.К., Кубеков Т.Н. Способ работы актеров в постановке «Кулагер» и стиль исполнения персонажа...272

Кенжакулова А.Б., Альжанов Г.М. Фольклорные мотивы в современной казахской станковой графике...285

Әден Ж.Ш., Сансызбаева С.К. Двуязычие как феномен транскультурной коммуникации...304

(13)

CONTENT

Editor-in-chief's address...16

Literary studies DautulyT., Matyzhanov K.S. Phe role of rhymes in the structure of tongue twisters...17

Madibayeva K.K. Akhmet Baitursynov's principle of formation of literary terms...26

Kazhytay B.K., Orazbek M.S. Oxymoron – poetic category...37

Auyesbayeva P.T. Thematic-ideological and poetic character of oral narratives...48

Nurdauletova B.I., Nurzhan A.S. Sacred semantics of images in burial places (on the example of Mangystau region)...61

Beisenuly Zh., Shaimerdenova K.K., Mamayeva G.B. Common trends in creative activities of Magzhana and Cholpon...77

Tuyakbayev G.A., Taiman S.T., Urazova A.K. Epistolary legacy of Mustafa Shokay...91

Dzhumagalieva U.S., Demchenko L.N., Ananyeva S.V. Roman-essay by V. Mikhailov «One between heaven and earth ...» in the context of receptive aesthetics...101

Zhanbershiyeva U.N., Oralova G.S. The significance of the Syr land legends in modernizing the national consciousness...111

Islyambekova A.K. , Ozdemir N. Influence and features of children`s games in the process of personal development of children...120

Aubakirova K.K., Kamisheva G.A., Mustafayeva А.А. Literary monuments in the Mamluk period and the manuscript "Irshadul-muluk uas-salatin" (13-15th centuries)...128

Khuatbekuly Y. Representation of reality in works for children (Based on the works of B. Adil)...137

Khudaibergenov N.D. Artistic features of the system of national values in the poetry of Yesken Yelubaev....149

Bayazitov B.B. Psychologism in modern kazakh poetry...161

Nabiolla N. Folklorism in Talasbek Asemkulov's novel «Taltus»...173

Каlizharovа Zh.Т. The history of the epistolary genre in Kazakh literature...183

Sagatova Sh.B., Yunissov Y.A. The meaning of the «conscience» concept in Kazakh proverbs...194

Sultangaliyeva R.B., Kharisova Zh.Zh. Reflection of characters in the world of random events in a literary work according to the features of aleatorics and happening...205

Karbozov Y.K., Shegebayev A.M., Kyrgyzbayeva A.D. The artistic function of the concepts of sacredness in modern Kazakh stories...216

Cultural studies Zhumash A.I., Abenova A.E., Kuletova U.A. Features of the medical science of scenic speech training....232

Sharipova D.S., Axakalova Zh.A. Modernization of the historical theme in the painting of modern Kazakhstan...241

Islambayeva Z.U., Ташимова М.М. A reflection of the spiritual modernization of the modern Kazakh theatrical art...249

Yerkebay A. Novelty of stage language in classical plays of XXI century...262

Аlimkulova Zh.K., Kubekov T.N. The way the actors work in the production of "Kulager" and the style of performance of the character...272

Kenjakulova A.B., Alzhanov G.M. Folklore motifs in modern Kazakh easel graphics...285

Aden Zh.Sh., Sansyzbayeva S.K. Bilingualism as a phenomenon of transcultural communication...304

(14)

Құрметті оқырмандар, әріптестер, достар!

Сіз «Керуен» ғылыми журналының кезекті санын ашып отырсыз.

Журнал мақалалары CrossRef дерекқорында тіркеледі және әр автордың мақаласына DOI - электронды құжаттарға сілтеме жасау үшін пайдаланылатын цифрлық объект идентификаторы беріледі. Журнал «Ұлттық ғылыми-техникалық сараптама орталығы» акционерлік қоғамның (NCSTE) Қазақстандық дәйексөздер базасында (KazBC) индекстеледі. Алдағы уақыттарда авторларды Web of Science және Scopus халықаралық дәйексөздер базасына енгізілген басылымдарда қабылданған стандарттарға сәйкес жарияланымдар дайындауға бағдарлай бастаймыз. Бұған дейін аннотация мен кілт сөздердің көлеміне қойылатын талаптар реттелген.

Журналдың редакциялық алқасына қазақстандық және шетелдік жетекші ғалымдар кіреді. Журнал авторлардың жарияланымдарының ақпараттық ашықтығы мен қолжетімділігі саясатын ұстанады; мақалалар журналдың веб-сайтында үш тілде толық мәтінді қол жетімділікпен орналастырылған.

Журналдың мақсаты- гуманитарлық ғылымдар саласындағы жаңа жетістіктердің нәтижесі бойынша ақпарат беру.

Журналдың міндеттері:

Бұрын жарияланбаған және басқа журналда жариялау үшін ұсынылмаған түпнұсқа жоғары сапалы ғылыми мақалаларды қабылдау.

Авторлық құқыққа қатысты Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына және жариялау этикасы бойынша әлемдік тәжірибеде жалпы қабылданған ережелерге сүйену.

Келесі гуманитарлық ғылымдар саласындағы жаңа зерттеулерді қамту:

1.

Әдебиеттану

2.

Мәдениеттану

Құрметпен, «Керуен» журналының бас редакторы, филология ғылымдарының докторы,

ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының

бас директоры (Алматы, Қазақстан) МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы

(15)

Уважаемые читатели, коллеги, единомышленники, друзья!

Перед вами очередной номер научного журнала «Керуен».

Статьи журнала регистрируются в БД CrossRef и к каждой авторской статье обязательно присваивается DOI – цифровой идентификатор объекта, который используется для обеспечения цитирования, ссылки и выхода на электронные документы. Журнал индексируется Казахстанской базой цитирования (КазБЦ) АО «Национальный центр государственной научно- технической экспертизы» (НЦГНТЭ). Постепенно мы начинаем ориентировать авторов на подготовку публикаций по стандартам, принятым в изданиях, входящих в международные базы цитирований Web of Science и Scopus. Ранее уже были скорректированы требования к объему аннотации и ключевым словам.

В составе редакционной коллегии журнала представлены ведущие казахстанские и зарубежные ученые. Журнал следует политике информационной открытости и доступности публикаций авторов, статьи размещаются на сайте журнала на трех языках в полнотекстовом доступе.

Целью журнала является распространение научной информации и привлечение новых

авторов. Журнал инициирует дискуссии по результатом новых достижений в области гуманитарных наук.

Задачи журнала:

Принимать оригинальные высококачественные научные статьи, ранее не опубликованные и не представленные для публикации в другом журнале.

Опираться на требования законодательства Республики Казахстан в отношении авторского права и общепринятые в мировой практике положения по публикационной этике.

Ориентироваться на охват публикаций по следующим специальностям в области гуманитарных наук.

1.

Литературоведение

2.

Культурология

С уважением и надеждой на сотрудничество, главный редактор «Керуен», доктор

филологических наук, член-корреспондент НАН РК, генеральный директор Института

литературы и искусства им. М.О. Ауэзова МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович.

(16)

Dear readers, colleagues, associates, friends!

Here is the next issue of the scientific journal "Keruen".

Journal articles are registered in the CrossRef database and a DOI is necessarily assigned to each author's article - a digital object identifier that is used to provide citation, reference and output to electronic documents. The journal is indexed by the Kazakhstan Citation Database (KazCD) of the National Center for State Scientific and Technical Expertise JSC (NCSTE). Gradually, we begin to orient the authors to the preparation of publications according to the standards adopted in the editions included in the international citation databases Web of Science and Scopus. Previously, the requirements for the volume of the annotation and keywords have already been adjusted.

The editorial board of the journal includes leading Kazakhstani and foreign scientists. The journal follows the policy of information openness and accessibility of authors' publications; articles are posted on the journal's website in three languages in full-text access.

The purpose of the journal is to disseminate scientific information and attract new authors. The journal initiates discussions on the outcome of new advances in the humanities.

The tasks of the journal:

Accept original high quality scientific articles that have not been previously published or submitted for publication in another journal.

Rely on the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in relation to copyright and generally accepted in world practice provisions on publication ethics.

Focus on the coverage of publications in the following specialties: humanitarian sciences

1.

Literary studies

2.

Cultural studies

With respect and hope for cooperation, Editor-in-chief of "Keruen", Doctor of Philology,

Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan,

General Director of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art MATYZHANOV Kenzhekhan

Slyamzhanovich.

(17)

ҒТАМР 18.45 https://doi.org/10.53871/2078-8134.2022.3-20

Жұмаш А.Ы.

1

, Әбенова Ә.Е.

2

, Күлетова Ұ.А.

3

Т.Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы, Алматы, Қазақстан.

1

,

2

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Түркістан, Қазақстан

3

E-mail: arman_zhumash68@mail.ru, Aabenova94@mail.ru, saltarai@mail.ru Orcid: 0000-0002-9945-6555, 0000-0002-5470-6602, 0000-0001-2345-6789.

САХНА ТІЛІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Аңдатпа. Сахна өнері қазіргі қоғамның мәдени өмірінде ерекше маңызға ие болды. Сан-саланы бойына жиған синтездік өнердің бір тарауы ретінде актер шеберлігін көрсетудің ажырамас, ең маңызды бөлшегі - сахна тілін қарастыра аламыз. Барлығына мәлім, актерлік өнерде ең алдымен дауыстың маңызы зор. Саф өнер де дауыстың әдемі ырғағын, сөзді нақты әрі өрнекті жеткізе білуді талап етеді.

Сөздің дұрыс жеткізілуімен актердің ойынының сапасы артады. Осы өнердің толыққанды қыр-сырын меңгеру және оны тәжірибеде сахна төрінде қолдана білу – кез келген актердің негізгі, ең қуатты шығармашылық қаруының бірі.

Әлемдік және отандық театр тарихында сахнадағы ойдың негізгі тасымалдаушысы ретінде сахналық сөйлеу мәселесі әрқашан өте өткір болды. Сахна тілі мәселесі жөнінде қаншама «театр мектебінің» не- гізін салушылар және ізін жалғастырушылар толғанып, талдау жасап, ғылыми еңбектер жазғаны белгілі.

Қазіргі білім беру саясаты мен тұжырымдамасы өзгерген, жаңашылдықты талап етеді. Соған сәйкес, сахна тілі мәселелері кеңінен қарастырылып, дикцияға қарасты сөйлеу техникасын дамыту әдістерінің мәселелеріне отандық және шетелдік ғалымдардың теориялық еңбектеріне хронологиялық кезеңдерді сақтай отырып сараптама жасалынды. Мақаланың мақсаты да - сахналық сөйлеу техникасын дамыту үшін қолданылатын әдістерді талдау. Ғылыми мақалада сахна тілінің басты тарауы дикцияға қарасты сөйлеу техникасын дамыту әдістерінің мәселелері көтерілді. Зерттеу барысында Станиславский К.С., Немирович-Данченко В.И., Кнебель М., Марков П.А., Васильев Ю.А., Альшиц Ю.Л. және отандық Тұранқұлова Д., Омарбаева М.С., Белжанова К., Жұмаш А.Ы. сынды т.б. ғалымдардың еңбектеріне сүйене отырып, сөйлеу техникасы заманауи аспектілермен салыстырмалы түрде сараланып, талданды.

Кілт сөздер: Театр мектептері, сахна тілі, дикция, сөйлеу техникасы, актер шеберлігі.

Кіріспе. Сахна тілінің толыққанды қыр-сырын меңгеру және оны тәжірибеде сахна төрінде қолдана білу – кез келген актердің негізгі, ең қуатты шығармашылық қаруының бірі. Сахна тілі пәні тек актерлер қауымына аса қажетті пән емес, оның аясы кең, пайдасы зор және қазіргі қоғамда құндылығы өте жоғары. Сахна тілі – мәдени-көркемдік деңгейі жоғары білім алудың кілті. Сахна тілі – әр елдің тіл мәдениетінің қайнар көзі, эстетикалық және этикалық тәрбиенің озық үлгісі. Осы орайда сөйлеу техникасын меңгеру – білім, театр, кино, радио, журналистика және т.б. салаларда әрдайым өзекті мәселелердің бірі болмақ. Осы күнге дейінгі тіл тех- никасын дамытуға байланысты ұсынылған сан алуан әдістерді қарастырып, зерттеп, саралау мақсатында: «Сөйлеу техникасын дамыту әдістерін талдау» тақырыбы мәселесі таңдалды.

Мақала мақсаты – театр өнері кеңістігінде болашақ актерлерді даярлау үрдісіндегі

сөйлеу техникасын дамытудың әдіс-тәсілдеріне тоқталу және талдау.

(18)

Театр өнерінің тарихына үңілсек, шынайы ой елегінен өткен әрекетті, салмақты және әсерлі сөз мәселелері қашанда басты назарда болып келеді. Сөз арқылы адам жанының рухын бейнелеу, көрсету әрі жеткізу әдістері жөнінде қаншама «театр мектебінің» негізін салушылар және ізін жалғастырушылар толғанып, талдау жасап, ғылыми еңбектер жазғаны белгілі. Сөз әрекетіндегі ұшқырлық, кейіпкер сөзін дұрыс саптау әрі сезім құбылыстарын сөз арқылы жеткізу сахнадағы актер іс-әрекетінің өрбуіне тікелей байланысты екені анық. Бұл мәселе ұлттық театрымыздың негізін қалаушылар, елімізден шыққан көптеген ғалымдардың ғана емес театр актерлерінің де назарынан тыс қалмады. Өйткені сахналық тіл айқындылығының негізі дикция- ны дамытудың және машықтандарудың маңызы жайында сол қазақ театры тарихын- да қалған сахна саңлақтар, хас шеберлерінің баспадан жарық көрген жұмыстарына үңілсек, «Қалибек Қуанышбаев» кітабын жазған М. Майчекин, «Ұстаздарым – дос- тарым» Е. Өмірзақов, «Құштар көңілді» Қ. Байсейітов, «Өскелең рухты екпін»

М. Байзақова, «Көргендерім мен көңілдегілерім» Қ. Жандарбеков, «Шеберлік мек- тебі» С. Қожамқұлов секілді авторлардың, сахналық тіл өнерінің, өздері сомдаған бейнелерінің ашылуына тигізген әсері жайында жақсы әңгімелеген» (Жұмаш, 2020:

58). Актердің сахна тілін игеруі, оның сахнадағы негізгі шеберлік көрсеткіштерінің бірі ретінде қабылдануы, әлі күнге дейін өз актуалдығын жоғалтқан жоқ. Жал- пы сахна тілін меңгеру, сөйлеу техникасын меңгеру дегеніміз: демнің және дауыс аппаратының дұрыс қалыптасуы, ширақтығы, көлемділігі, пластикалық икемге ке- луі, ой әрекеті мен сөз әрекетін өзара үйлесімді байланыстыра алуы, дауысты табиғи мүмкіндіктерін көркейте, дамыта отырып қою, түрлі кедергілер арқылы еркін сөйлеу айқындылығы.

Материалдар мен әдістер. Қазіргі сахна тілін оқыту жүйесінде көптеген педа- гогикалық жаңа әдіс-тәсілдер мен әдістемелер бар. Ол әдістердің қай-қайсысын зерделеп қарасақ та олардың негізінде К.С. Станиславский ұсынған «жүйенің»

әдіс-нұсқауларын байқауға болады. Бұл теориямыздың дәлдігін атақты ғалымдар И.П. Павлов пен И.М. Сеченовтың да рефлексия жөнінде зерттеулерінен табуға бо- лады: «Только сама природа способна воплощать тончайшие нематериальные ощу- щения с помощью грубой материи, которой является наш голосовой и телесный аппарат...» (Павлов, Сеченов, 2018: 13). Осы тұжырымдарға сүйенсек, дауыс пен дене тәрбиесін дара ерекшеліктеріне қарай дамыту қажет. Демек тәжірибеде сәтті қолданысқа ие болған заманауи әдістердің өміршеңдігі дәл осы қағидаға тікелей бай- ланысты.

Сөйлеу техникаларын меңгеру үрдісі әр елдің педагогикалық тәжірибесі арқасын-

да үнемі жаңарып, жаңғырып отыратыны заңды құбылыс. Дегенмен көтерілген ба-

сты тақырыбымыз аясында туындап отыратын мәселелер де аз емес. Себебі актер

тұлғасын қалыптастыру тек дербес сахна тілінің міндеті ғана деп қарастыруға бола-

майды. Бұл қашанда кешенді, жан-жақты білім беру, әрі дайындау екені мәлім: во-

кал, сахна пластикасы, ырғақ, акробатика, актер шеберлігі және т.б. пәндерді меңгеру

синтезінен туады. Демек сөйлеу техникасын дамыту үрдісі күрделі және өзге өзара

байланысты пәндерге тәуелді болып келеді. Себебі түптеп келгенде, актерлік өнер

– синтездік күрделі өнер. Сол өнер арқылы әлемді, адамды ашуға, тануға мүмкіндік

Ақпарат көздері

СӘЙКЕС КЕЛЕТІН ҚҰЖАТТАР

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/