• Ешқандай Нәтиже Табылған Жоқ

Просмотр «Түркі әлеміндегі періштенің көркем бейнесі: кеше және бүгін »

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "Просмотр «Түркі әлеміндегі періштенің көркем бейнесі: кеше және бүгін »"

Copied!
27
0
0

Толық мәтін

(1)

KERUEN

M.O. ÁÝEZOV ATYNDAǴY ÁDEBIET

JÁNE ÓNER INSTITÝTYNYŃ

M.O. AUEZOV INSTITUTE

OF LITERATURE AND ART ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМЕНИ

М.О.АУЭЗОВА

HABARSHYSY НERALD ВЕСТНИК

№2, 75-том

2022

(2)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

ҒЫЛЫМИ ЖУРНАЛЫ

№2, 75-том 2022

М.О.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ

ӘДЕБИЕТ ЖӘНЕ ӨНЕР ИНСТИТУТЫ

2005 жылы құрылған

(3)

ISSN 2078-8134

КЕРУЕН

НАУЧНЫЙ ЖУРНАЛ

№2, том 75 2022

ИНСТИТУТ ЛИТЕРАТУРЫ И ИСКУССТВА ИМ. М.О.АУЭЗОВА

основан в 2005 году

(4)

ISSN 2078-8134

KERUEN

SCIENTIFIC JOURNAL

№2, 75 vol 2022

M.O.AUEZOV INSTITUTE OF LITERATURE AND ART

founded in 2005

(5)

Ғылыми журнал Ғылыми журнал 2005 жылдан бері шығады.

Құрылтайшысы және баспагері:

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты Редакция мен баспагер

мекен жайы:

Заңды мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Шевченко к-сі, 28,

050010,

Нақты мекен-жайы: Қазақстан, Алматы қ. Құрманғазы к-сі, 29,

2-қабат, 050010, Тел .: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Электрондық пошта:

keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz . ISSN 2078-8134 Жылына 4 рет жарық көреді.

Журнал 2005 жылғы 24 наурызда Қазақстан Республикасының Мәдениет,

ақпарат және спорт министрлігі, Ақпарат және мұрағат комитетінде тіркелген.

Тіркеу куәлігі: 2005 жылғы 24 наурыздағы №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№2, 75-том, 2022

Бас редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы , филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Бас редактордың орынбасарлары:

Ғылыми редактор:

ҚАЛИЕВА Альмира Қайыртайқызы , фило- логия ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Жауапты редактор:

СҰЛТАН Ертай , PhD, М.О. Әуезов атындағы

Әдебиет және өнер институты бас директорының

орынбасары (Алматы, Қазақстан)

(6)

Научный журнал Журнал издается с 2005

года.

Учредитель и издатель:

Институт литературы и искусства

им. М.О. Ауэзова.

Адрес редакции и издателя:

Юридический адрес:

Казахстан, г. Алматы, ул.

Шевченко 28, 050010, Фактический адрес: Казахстан, г. Алматы, ул. Курмангазы 29,

2 этаж. 050010, Тел.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

Email: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Выходит 4 раза в год Журнал зарегистрирован

24 марта 2005 года в Комитете информации и архивов Министерства культуры, информации и

спорта

Республики Казахстан.

Свидетельство о регистрации:

24 марта 2005 г. №5844-Ж.

«КЕРУЕН»

№2, том 75, 2022

Главный редактор:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспон- дент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Заместители главного редактора:

Научный редактор:

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

Ответственный редактор:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генераль-

ного директора Института литературы и

искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан).

(7)

Scientific journal The journal has been

published since 2005

Constitutor and publisher:

M.O. Auezov Institute of Literature and Art Address of the editorial and

publishing office:

28, Shevchenko str., Almaty, 050010, Kazakhstan Tel.: +7 (727) 272-74-11,

+7 (727) 300-32-45.

E-mail: keruenjournal@mail.ru, info@litart.kz.

ISSN 2078-8134 Published 4 times a year The journal was registered on March 24, 2005 in the Committee of Information and

Archives of the Ministry of Culture, Information and Sports

of the Republic of Kazakhstan.

Registration certificate: March 24, 2005 No. 5844-Zh.

«KERUEN»

№2, 75 vol, 2022

Editor-in-Chief:

MATYZHANOV Kenzhekhan Islamzhanovich , Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Director General of the Institute of Literature and Art named after MO Auezov (Almaty, Kazakhstan)

Deputy Editors-in-Chiefs:

Scientific editor:

KALIEVA Almira Kairtayevna , Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan)

Editor-in-Chief:

SULTAN Yertay , PhD, Deputy Director General

of the M.O. Auezov Institute of Literature and Art

(Almaty, Kazakhstan)

(8)

РЕДАКЦИЯЛЫҚ АЛҚА:

БАС РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Ісләмжанұлы, филология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент мүшесі, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас директоры (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

БАС РЕДАКТОРДЫҢ ОРЫНБАСАРЫ:

СҰЛТАН Ертай, PhD, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ:

ОМАРОВ Бауыржан Жұмаханұлы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Мүслімқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Өмірбекқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ филология факультетінің деканы (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серік Нығметоллаұлы, филология

ғылымдарының докторы, профессор, Л. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМІРБОЛАТ Алуа Берікбайқызы, филология ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының меңгерушісі (Алматы, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НҰРҒАЛИ Қадиша Рүстембековна, филология ғылымдарының докторы, профессор,

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің орыс филологиясы кафедрасы меңгерушісі

(Нұр-Сұлтан, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гүлжахан Жұмабердіқызы, филология ғылымдарының докторы, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бас ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

ҚАЛИЕВА Алмира Қайыртайқызы, филология ғылымдарының кандидаты, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, филология

ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

ҚЫДЫР Төрәлі Еділбайұы, филология ғылымдарының кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШӘРІПОВА Диляра Сафарғалиқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Ақлима Қайырденқызы, өнертану

кандидаты, доцент, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы (Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

ҚАЗТУҒАНОВА Айнұр Жасанбергенқызы, өнертану кандидаты, доцент, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТҰРМАҒАМБЕТОВА Бақыт, өнертану кандидаты,

Х. Досмұхамедов атындағы Атырау университетінің доценті (Атырау, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖҮНДІБАЕВА Арай Қанапияқызы, PhD, қауымдастырылған профессор, Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық Білім Академиясының Қазақ тілі, Қазақ әдебиеті, Қазақстан тарихы зертханасының меңгерушісі (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахымқызы, PhD, қазақ әдебиеті және әдебиет теориясы кафедрасының оқытушысы

(Алматы, Қазақстан)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ РЕДАКЦИЯЛЫҚ КЕҢЕС:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, филология ғылымдарының докторы, профессор, Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (Санкт-Петербург, Ресей) Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДІРБАЙ Гүлнар Турабекқызы, тарих ғылымдарының докторы, Колумбия университетінің профессоры (Нью-Йорк, АҚШ)

Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, ғылым докторы, философия жане қолжазба факультетінің профессоры (Гранада, Испания) H =2КРАСОВСКАЯ Аксиния, филология ғылымдарының докторы, профессор, Бухарест Университеті (Бухарест, Румыния) H =1

НИКОЛАС Мари, филология ғылымдарының докторы, профессор, Лихай Университеті (Пенсильвания, АҚШ) H = 1

(9)

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ:

ГЛАВНЫЙ РЕДАКТОР:

МАТЫЖАНОВ Кенжехан Слямжанович, доктор филологических наук, член-корреспондент НАН РК, генеральный директор Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445

ЗАМЕСТИТЕЛЬ ГЛАВНОГО РЕДАКТОРА:

СУЛТАН Ертай, PhD, заместитель генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

ЧЛЕНЫ РЕДАКЦИОННОЙ КОЛЛЕГИИ:

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ОМАРОВ Бауыржан Жумаханович, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, советник Президента Республики Казахстан (Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

БАЗАРБАЕВА Зейнеп Муслимовна, доктор филологических наук, профессор, академик НАН РК, главный научный сотрудник Института языкознания имени Ахмета Байтурсынова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ЖОЛДАСБЕКОВА Баян Омирбековна, доктор

филологических наук, профессор, член-корреспондент НАН РК, декан филологического факультета КазНУ им. Аль- Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

НЕГИМОВ Серик Ныгметоллаевич, доктор филологических наук, профессор кафедры

казахской литературы Евразийского Национального университета им. Л.Н. Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search authorlookup

ТЕМИРБОЛАТ Алуа Берикбаевна, доктор филологических наук, профессор, заведующая кафедрой казахской литературы и теории литературы КазНУ им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

НУРГАЛИ Кадиша Рустембековна, доктор

филологических наук, профессор, заведующая кафедрой русской филологии Евразийского Национального университета им. Л.Н.Гумилева (Нур-Султан, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ОРДА Гульжахан Жумабердыевна, доктор

филологических наук, доцент, главный научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

КАЛИЕВА Альмира Кайыртаевна, кандидат филологических наук, заместитель по науке генерального директора Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

АНАНЬЕВА Светлана Викторовна, кандидат филологических наук, доцент, ведующий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О.

Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/results/

authorNamesList.uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=se archauthorlookup

КЫДЫР Торали Едилбай, кандидат филологических наук, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

ШАРИПОВА Диляра Сафаргалиевна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий научный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

ОМАРОВА Аклима Каирденовна, кандидат искусствоведения, доцент Казахской национальной консерватории имени Курмангазы (Алматы, Казахстан) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

КАЗТУГАНОВА Айнур Жасанбергеновна, кандидат искусствоведения, доцент, ведущий главный сотрудник Института литературы и искусства им. М.О. Ауэзова (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

ТУРМАГАМБЕТОВА Бахыт Жолдыбаевна, кандидат искусствоведения, музыковед, доцент кафедры музыки и искусства Атырау Университет им. Х.Досмухамедова (Атырау, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ЖУНДИБАЕВА Арай Канапиевна, PhD, ассоциированный профессор, заведующий лабораторией казахского языка, казахской литературы, истории Казахстана Национальной академии образования имени И. Алтынсарина

Нур-Султан, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

ДАУТОВА Гульназ Рахимовна, PhD, преподаватель кафедры казахской литературы и теории литературы (Алматы, Казахстан)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

МЕЖДУНАРОДНЫЙ РЕДАКЦИОННЫЙ СОВЕТ:

БАГНО Всеволод Евгеньевич, доктор филологических наук, профессор, член-корреспондент Российской академии наук (Санкт-Петербург, Россия)

Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

КЕНДИРБАЙ Гульнар Турабековна, доктор исторических наук, профессор Колумбийского университета (Нью-Йорк, США) Ссылка на профиль: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, доктор наук, профессор Гранадского университета, заведующий факультета философии и рукописи (Гранада, Испания) H =2 КРАСОВСКАЯ Аксиния, доктор филологических наук, профессор, Бухарестский университет (Бухарест, Румыния) H = 1

НИКОЛАС Мари, доктор филологических наук, профессор, Университет Лихай (Пенсильвания, США) H = 1

(10)

EDITORIAL BOARD

EDITOR-IN-CHIEF:

MATYZHANOV Kenzhekhan Slyamzhanovich, Doctor of Philology, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, General director of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216628445 DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF:

SULTAN Yertay, Ph.D., Vice-general director of M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216705450

MEMBERS OF THE EDITORIAL BOARD:

OMAROV Bauyrzhan Zhumakhanovich, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, President's advisor of the Republic of Kazakhstan (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216859605

BAZARBAYEVA Zeynep Muslimovna, Doctor of Philology, Professor, Academician of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Chief Researcher of the Akhmet Baitursynov Institute of Linguistics (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56195378100

ZHOLDASBEKOVA Bayan Omirbekovna, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Dean of the Philological Faculty of Al-Farabi Kazakh National University

(Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57203201994

NEGIMOV Serik Nygmetollayevich, Doctor of Philology, Professor of the Department of Kazakh Literature of L.Gumilev Eurasian National University (Nur-Sultan, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=searchauthorlookup TEMIRBOLAT Alua Berikbayevna, Doctor of Philology, Professor, Head of the Department of Kazakh Literature and Literary Theory of Al-Farabi Kazakh National University (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=56148996000

NURGALI Kadisha Rustembekovna, Doctor of Philological Sciences, Professor, Head of the Department of Russian Philology L.N. Gumilyov Eurasian National University

(Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55915843100

ORDA Gulzhakhan Zhumaberdyevna, Doctor of Philology, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192676955

KALIYEVA Almira Kairtayevna, Candidate of Philological Sciences, Deputy Director General for Science of the M.O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57213160949

ANANYEVA Svetlana Viktorovna, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Leading Researcher of the M.O.Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/results/authorNamesList.

uri?st1=ANANYEVA&st2=Svetlana&origin=searchauthorlookup

KYDYR Torali Edilbay, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor, Chief Researcher of the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57216896393

SHARIPOVA Dilyara Safargalievna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher at the M. O. Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192097133

OMAROVA Aklima Kairdenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Kurmangazy Kazakh National Conservatory (Almaty, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210747041

KAZTUGANOVA Ainur Zhasanbergenovna, Candidate of Art History, Associate Professor, Leading Researcher of the M. O.

Auezov Institute of Literature and Art (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57210749637

TURMAGAMBETOVA Bakhyt Zholdybayevna, Candidate of Art History, Senior lecturer at the Department of Music and Art of H.Dosmukhamedov Atyrau University (Atyrau, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57212550200

ZHUNDIBAYEVA Arai Kanapievna, PhD, Associate Professor, Head of the Laboratory of the Kazakh language, Kazakh Literature, History of Kazakhstan of the I. Altynsarin National Academy of Education (Nur-Sultan, Kazakhstan)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55912694100

DAUTOVA Gulnaz Rakhimovna, PhD, Lecturer, Department of Kazakh Literature and Literary Theory (Almaty, Kazakhstan) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=57192094749

INTERNATIONAL EDITORIAL COUNCIL:

BAGNO Vsevolod, Doctor of Philology, Professor, Corresponding Member of the Russian Academy of Sciences (Saint Petersburg, Russia)

Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=55788979100

KENDIRBAY Gulnar Turabekovna, Doctor of Historical Sciences, Professor of Columbia University (New York, USA) Profile link: https://www.scopus.com/authid/detail.

uri?authorId=25226509300

CHAMORRO Antonio Chicharro, Doctor of Sciences, Professor of Granada University, Head of the Faculty of Philosophy and Manuscript (Granada, Spain)

H =2KRASOVSKAYA Aksinia, Doctor of Philology, Professor, Bucharest University (Bucharest, Romania)

H = 1

NIKOLAS Mary, Doctor of Philology, Professor, Lehigh University (Pennsylvania, USA)

H = 1

(11)

МАЗМҰНЫ

Бас редактордың алғы сөзі...14

Әдебиеттану Әзібаева Б.У. «Қазақтың киіз үйі» заттық коды: генезисі мен семантикасы...17

Керим Ш., Жеменей И. Әбу Насыр Мүбашшир ат-Таразидің «Йадгар Зандан иа aйней жаһан» («Түрме естелігі немесе әлем айнасы») атты мәснәуиі...33

Орда Г.Ж. Қазіргі қазақ балалар поэзиясындағы дәстүр ұласуы......48

Хамраев Ә.Т., Шагимолдина М.О. Тәуелсіздік дәуіріндегі қазақ әдебиеті әзірбайжан тілінде...64

Кенбаева А.З., Пангереев А.Ш., Мамбетова Г.Ж. Қарақалпақтың «Ер Зийуар» эпосындағы топонимдерді зерттеу...72

Медеубек С. Ұлттық ойындардың әлеуметтік-психологиялық астары...82

Ханкей Е. «Абай жолы» роман-эпопеясының «Қайтқанда» тарауының текстологиясы (қолжазба мен жарияланымдары бойынша)...93

Абилхамитқызы Р., Бегалиева Л.Б. Түркі әлеміндегі періштенің көркем бейнесі: кеше және бүгін...104

Қоштаева Г.Қ., Челик Я. Сиди Ахмедтің «Ташұқнама» дастаны түркі тілінде жазылған жәдігер...117

Ахметова А.М., Ахметова Г.М. Әлихан Жақсылық шығармашылығындағы адам мен әлем интерпретациясы...129

Кенжебекова Г.Ж., Сманов Б.Ө., Сөйлемез О. М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясындағы Абайдың діни бейнесі...143

Искакова Г.Ж., Рыспаева Д.С., Ахметова Г.С. Фольклор мәтіндерін аударудағы теориялық және практикалық мәселелер...151

Болатова Г.Ж., Мұхаметқали А.А. Философиялық прозадағы интермәтіннің экспрессивтік қызметі (Б.Момышұлы «След птицы в небе» романының негізінде)...166

Татиев Е.Е., Саркулова М.Ұ., Мухамедиева А.Б., Татиева М.Е. Қазақтың «Ұмай» мифтік әңгімесіне психоталдау...176

Салтақοва Ж.Т., Қоспағарова Ә.К. Қазақ эпостарының шежірелік сипаты...184

Мұрсалимова Н.М., Сманова Е.А. Жетісу ақындар айтысының жиналу тарихы (қолжазбалар негізінде)...193

Оралбек А. Халық ақыны Әбдіғали Сариевтің әдеби мұрасы...201

Мұрсал А. Ахметолла Қалиұлының «Арда алтай» романындағы психологизм...209

Жолдыбай О. Ойын-сауық ойындары: эволюция және заманауи көрініс...220

Абилдаева Қ.Н., Абишева Н.М., Тәжібаева Ш.А. Эрнест Хемингуэйдің «Шал мен теңіз» повесін оқыту...231

Мәдениеттану Жангужинова М.Е., Ербол А.Е., Құмарғалиева Н.Р. Сахналық костюм-креативті индустрия жағдайында сценографияның тәрбиелік құралы ретінде...241

Жумасеитова Г.Т., Мосиенко Д.М., Поваляшко Г.Н., Саитова Г.Ю. Қазақстандық балет өзін-өзі ұлттық анықтау ізденісінің ретроспективасында...259

Бекмагамбетова Ж.А., Бегалинова Г.А. Шығармашылық индустрия жағдайындағы Қазақстанның қазіргі кезеңіндегі музыкалық өнер...272

Қамзабекұлы О., Ахманов С.М., Рахымжанов Е.Т. Актердің қалыптасу жолындағы сахна тілінің маңызы...283

Әбікенов Ж.О., Енсеева В.Т. Пандемия жағдайының азаматтардың мәдениетіне әсері...294

Құрманбай Ұ.П., Ескендиров Н.Р. Қазақ театрындағы бүгінгі басқару үлгісі...308

(12)

СОДЕРЖАНИЕ

Обращение главного редактора...15

Литератураведение Азибаева Б.У. Предметный код культуры «Казахская юрта»: генезис и семантика...17

Керим Ш., Жеменей И. Маснави ученого-богослова Абу Насир Мубашшира ат-Тарази «Ядгар Зандан иа айней джахан» (Память о тюрьме или зеркало мира)...33

Орда Г.Ж. Продолжение традиций в современной казахской детской поэзии...48

Хамраев А.Т., Шагимолдина М.О. Казахская литература эпохи независимости на азербайджанском языке...64

Кенбаева А.З. Пангереев А.Ш. Мамбетова Г.Ж. Изучение топонимов в каракалпакском героическом эпосе «Ер Зийуар»...72

Медеубек С.М. Социально-психологические основы национальных игр...82

Ханкей Е. Текстология главы «Возвращение» романа-эпоса «Абай жолы» (по рукописи и публикациям)...93

Абилхамитқызы Р., Бегалиева Л.Б. Художественный образ ангела в тюркском мире: вчера и сегодня...104

Коштаева Г., Челик Я. Эпос Сиди Ахмеда "Ташукнама", написанный на тюркском языке...117

Ахметова А.М., Ахметова Г.М. Интерпретация человека и мира в творчестве Алихана Жаксылыка..129

Кенжебекова Г.Ж., Сманов Б.У., Сойлемез О. Религиозный образ Абая в романе-эпопее М. Ауэзова “Путь Абая”...143

Искакова Г.Ж., Рыспаева Д.С., Ахметова Г.С. Теоретические и практические проблемы перевода фольклорных текстов...151

Болатова Г.Ж., Мұхаметқали А.А. Экпрессивная функция интертекста в философской прозе (по роману «След птицы в небе» Б. Момышулы)...166

Татиев Е.Е., Саркулова М.У., Мухамедиева А.Б., Татиева М.Е. Психоанализ казахского мифического рассказа «Умай»...176

Салтакова Ж.Т. , Коспагарова А.К. Генеологический характер казахского эпоса...184

Мурсалимова Н.М., Сманова Е.А. История сбора айтыс состязании акынов Жетысу (на основе материалов рукописей)...193

Оралбек А. Литературное наследие народного поэта Абдигали Сариева...201

Мурсал А., Танжарикова А.В. Психологизм в романе Ахметолла Калиулы «Арда Алтай»...209

Жолдыбаев О.М. Развлекательные игры: эволюция и современный взгляд...220

Абилдаева К.Н., Абишева Н.М., Тажибаева Ш.А. Изучение повести Эрнеста Хемингуэя «Старик и море»...231

Культурология Жангужинова М.Е., Ербол А.Е, Кумаргалиева Н.Р. Cценический костюм – как воспитательный инструмент сценографии в условиях креативной индустрии...241

Жумасеитова Г.Т., Мосиенко Д.М., Поваляшко Г.Н., Саитова Г.Ю. Казахстанский балет в ретроспективе поиска национальной самоидентификации...259

Бекмагамбетова Ж.А., Бегалинова Г.А. Музыкальное искусство на современном этапе Казахстана в условиях креативной индустрии...272

Камзабекович О., Ахманов С.М., Рахымжанов Е.Т. Значимость сценической речи в становлении актера...283

Абикенов Ж.О., Енсеева В.Т. Влияние пандемической ситуации на культуру граждан...294

Курманбай У.П., Ескендиров Н.Р. Нынешняя модель управления в казахском театре...308

(13)

CONTENT

Editor-in-chief's address...16

Literary studies Azibayeva B.Y. The subject code of the “Azakh yurt” culture: genesis and semantics...17

Kerim Sh., Zhemeneу I. Masnavi of scholar-theologian Abu Nasir Mubashir at-Tarazi "Yadgar Zandan ia Aynei Jahan" (Memory of the Prison or the Mirror of the World)...33

Оrda G.Zh. Continuation of traditions in modern Kazakh children's poetry...48

Khamraev A.Т., Shagimoldina M.O. Kazakh literature of the independence era in the azerbaijani language...64

Kenbayeva A.Z., Pangereyev A.Sh., Mambetova G.Zh. The study of place names in the karakalpak heroic epos “Yer ziyuar”...72

Меdеubеk S.М. Socio-psychological background of national games...82

Khankey Y. Textology of the chapter "Return" of the epic novel "Abai Joli" (according to my manuscript and publication)...93

Abilkhamitkyzy R., Begalieva L.B. The artistic image of an angel in the Turkic world: yesterday and today....104

Koshtayeva G., Çelik Y. Sidi ahmed's epic "tashuknama" written in turkic language...117

Akhmetova A.M., Akhmetova G.M. Interpretation of Man and the World in the Creativity of Alikhan Zhaksylyk...129

Kenzhebekova G.Zh., Smanov B.O., Soylemez O. The religious image of Аbai in the epic novel by М. Auezov “Тhe way of Аbai”...143

Iskakova G.Zh., Ryspaeva D.S., Akhmetova G.S. Тheoretical and practical problems of translation of folk texts...151

Bolatova G.Zh., Mukhametkali A.A. Expressive function of intertextuality in the philosophical prose (based on the novel «Sled ptici v nebe» by B.Momyshuly)...166

Tatiev E.E., Sarkulova M.U., Kenispaev Zh.K., Mukhamedieva A.B., Tatieva M.E. Рsychoanalysis of the kazakh mythical story «Umai»...176

Saltakova Zh.T., Kospagarova A.K. Geneological character of the kazakh epos...184

Mursаlіmovа N.M., Smanova Е.A. History of the aitys collection by Zhetysu akyns (based on the manuscript)...193

Oralbek A. The literary heritage of the folk poet Abdigali Sariyev...201

Мursal А., Таnzharykhova А.В. Psychologism in Akhmetoll Kaliula's novel "Arda Altai"...209

Zholdybaev O.M. Entertainment games: evolution and modern look...220

Abildayeva K., Abisheva N., Tazhibaeva Sh. Study of Ernest Hemingway’s novel “The Old Man and the Sea”...231

Cultural studies Zhanguzhinova M.Ye., Yerbol A.Ye., Kumargalieva N.R. Stage costume - as an educational tool of scenography in the conditions of the creative industry...241

Zhumaseitova G.Т., Mosienko D.M., Povalyashko G.N., Saitova G.Y. Kazakh ballet in the retrospective of the search for national identity...259

Bekmagambetova Zh.A., Begalinova G.A. Musical art at the present stage of Kazakhstan the conditions of the creative industry...272

Khamzabekuly O., Akhmanov S.M., Rakhymzhanov E.T. Тhe role of stage language in the development of an actor...283

Abikenov Zh.O., Yenseyeva V.T. Тhe impact of the pandemic on the culture of citizens...294

Kurmanbay U.P., Eskendirov N.R. The current management model in the kazakh theater...308

(14)

ҒТАМР 17.07.29 https://doi.org/10.53871/2078-8134.2022.2-08

Абилхамитқызы Р.

*

¹, Бегалиева Л.Б.²

Алматы менеджмент университеті Алматы, Қазақстан

E-mail: risgul555@mail.ru, begalievna@mail.ru ORCID: 0000-0002-6424-4587, 0000-0001-5666-0778

ТҮРКІ ӘЛЕМІНДЕГІ ПЕРІШТЕНІҢ КӨРКЕМ БЕЙНЕСІ:

КЕШЕ ЖӘНЕ БҮГІН

Аңдатпа. Періште – түркі халқына ортақ мифологиялық кейіпкер. Ислам діні етек жайып, Алла- ны ұлықтаумен қатар, оның періштелері де халық ұғымына еніп, қоса дәріптелді. Құранда берілген төрт үлкен періштенің қызметтері мен міндеттері және оларға деген халықтың көзқарасы мен түсінігі ғасырлар бойында жазылған шығармаларда сөз болып, жақсылық пен адалдықтың, тазалық пен пәктік- тің синонимдеріне айналды. Мақалада түркі халықтарындағы періште жайындағы ортақ діни аңыздар, ертегілер, мифологиялық хикаялар мен қазақ поэзиясында қолданылуы нысанға алынды. Әрбір ер- тегі мен жырдың басында миф жатыр, яғни бүгінгі ертегі мен жырды байыптап қарап, белгілі бір заңдылықтарға сүйеніп, ежелгі озарттық түсініктерді сұрыптап, бөліп шығаруға болады.

«Жәбірейіл», «Әзірейіл», «Мүңкір-Нәңкір» періштелердің есімін дастандар мен мифтік аңыздардан кездестіреміз. Пайғамбарлар мен Алланың арасына елші болған, Құран Кәрімді көктен жерге түсірген – періштелер. Құран Кәрімдегі «періште» сипатымен фольклор мен әдебиеттегі періштенің өзіндік сипаты мен ерекшелігін мақалада атап өттік. Атап айтсақ, Құран Кәрімнің аяттарында мұсылмандар періштелерге имандай сеніп, оларға күмән келтіріп, қарсы келмеуі керек. Оларды Алла Тағаланың бұйырығын орындаушылар деп қарауы тиіс. Бірақ ислам дінінің таралып, сіңісіп кеткеннен кейінгі шыққан фольклорлық шығармаларда Әзірейіл періштінің бейнесін халық жағымсыз, өлім әкелуші бей- неде жаза бастады. Яғни, халық өзінің ұғымына, өмір сүру салтына қарай қабылдап ыңғайлаған. Пері- штелерді сұлу әйел мен жаңа туған пәк нәрестелерге де теңеп жырлау, түркі поэзиясында белең алды.

Түркі халықтарының әдебиетінде ортақ кейіпкерлер, ұқсас және қайталанған сюжеттік желілер, мифтік аңыздар, фольклорлық жанрлардың көптігі баршамызға мәлім. Ислам дүниесіне ортақ «пе- ріште» ұғымының, періштелердің діни дастандар мен түркі халықтарының әдебиеттеріндегі берілу сипатының ерекшелігі мен ұқсастығы, адамдардың түсінігіндегі «періште» бейнесінің әдебиеттегі көрінісін зерттеу – маңызды тақырыптардың бірі. Сол сияқты мифологиядан фольклорға, фольклор- дан әдебиетке көшкен, көптеген ертегілер мен аңыздар, дастандардың мотивтік желісіне айналаған

«періште» ұғымының дамуы, даму барысында түркі халықтарның әрбіреуіне тән жеке мінез және сипат ерекшеліктерін иеленуі, оларды салыстыра отырып зерттеуді қажет ететін тақырып. Мақалада мүмкіндігінше, Әзірейілдің өзгерген нұсқасы Эсрел, Есрел, Есрелĕ, Есреллĕ; сиқырға қатты берілген халыққа көмек беру үшін Құдайың жерге түсірген періштелері Харут пен Марут; сұрақтар сұрайтын періштелер Мәңкүр-Нүңкір және Исрафил періштелер туралы көркем шығармаларда бейнеленуін атап өттік.

Түркі халықтарына ортақ періште мифтік кейіпкердің көркем бейнесі – өміршең тақырып.

Сондықтан олардың болмысын ұғыну, мәнісін түсіну біздер үшін аса маңызды. Түркі халықтарының мифологиясына ортақ кейіпкерлерді әңгімелеу – күрделі де қызықты мәселе. Мұндай зертеулер көп жылдық ізденістер нәтижесінде ғана туады. Алдағы уақытта түркі халықтарының мифологиясындағы ортақ кейіпкерлер туралы зерттеулерімізді жалғастырамыз.

Кілт сөздер: періште, мифологиялық бейне, діни жаратылыс, түркі мифологиясы, діни- мифологиялық бейне, жағымды рух, жағымсыз рух.

(15)

Кіріспе. Сан ғасырлық тарихы бар түркі мифологиясы – кешегі құрамдас ру- тайпалардың ғалам, өмір, адам, жан туралы алғашқы түсініктері мен ежелгі танымдар жүйесі. Миф – ежелгі адамдардың дүниетану, жаратылыстану туралы көзқарасы, ақиқат танымы. Ертедегі таным-түсінік бүгінгі күнге дейінгі әдебиетімізге етене араласып, желі тартып келеді. Әр халықтың өзіндік мифтік танымы бар десек те, олар бір-бірімен жымдасып, ұқсас белгілерімен қатар, өзара байланыс та бар. Біз сол түркі халықтарына ортақ мифологиялық кейіпкер періште бейнесін сөз ете- міз. Періштелер Алланың бұйрығымен адам кейіпіне ене алады. Періштелердің Құраннан алынған ерекше сипаттары мынадай: олардың қанаттары бар; ғажайып жаратылыстар; Алланың айтқанына қарсы шықпайды; жыныссыз жаратылыстар;

олардың нәпсілік қажеттіліктері жоқ; өте әдемі жаратылыстар және олар бір-біріне ұқсамайды. Періштелер Алланың айтқанына қарсы шықпайды. Алланың бұйрығына қарсы шыққан періштенің шайтанға айналғаны жайлы діни хикаялар бар. Мифо- логияда жұмақтан жерге түскен періштелердің атауы кездеседі. Олардың көбі қара күштің бейнесі ретінде, адамдарға жамандық жасаушы, адамдарды тура жолдан тайдырушыларға айналған. Жұмақтан жерге түскен періштелер Еуропа әдебиетінде

«Angels of darkness», «Fallen angels» деп аталады. Олардың саны екі жүзге жетеді.

Түркі халықтары мифологиясында жазаланып, жұмақтан жерге түскен періштелердің басында Ібіліс тұрады. Ібіліс періште сипатынан толығымен айырылып, жеке діни- мифологиялық бейне ретінде көрініс табады. Орта Азия халықтары әдебиетінде, оның ішінде, түркі әлемінде Еуропа әдебиетімен салыстырғанда, «зұлымдық пері- штелері» деген ұғым жоқ. Бұл ұғымдардың барлығы біздің талдауымызға негіз бо- лып, түркі дүниесіне ортақ зерттеулердің бірі болып саналады.

Материалдар мен әдістері. Зерттеуіміздің нысаны ретінде түркі халықтарына ортақ періште бейнесі алынды. Ислам дінін қабылдаған түркі халықтарының ми- фологиясына құрандағы мифтік бейнелер санаға сіңіп, біртіндеп фольклор мен әдебиеттерінен де сипат ала бастады. Бұл туралы белгілі шығыстанушы және түрколог ғалымдардың пікірлерін басшылыққа алдық. Діни атаулар біртіндеп мифологияға ауысып, ислам мифологиясы деген атау пайда болды. Түрік ғалымы А.Я.

Ожак: «Мифологиялық мәдениет. Ислам мифологиясы: Исламның негізгі сенімдері»

мақаласында: «Ислам мифологиясы – тарихи уақыт ішінде діни әңгіме, атаулардың мифологиялық-діни сенімдерге ауысып, бұл терминге қосылуы» (Ожак, 2009: 69), – дей келе, исламнан мифологияға енген сенімдер мен бейнелердің халық тұрмысына (фольклор) қалай орныққанын зерттеуді алдына мақсат етіп қояды. Ғалым аталған мақаласында исламнан мифологияға енген немесе ислам мифологиясы негізін бір- неше басты тақырыптар құрайды деп: «дүние мен адамның жаратылуы, жұмақ пен тозақ, өлгеннен кейінгі өмір, пайғамбар жайлы әңгімелер, жын, шайтан, періште, ақырзаман, т.б.» (Ожақ, 2009: 70) атап көрсетеді. Осылайша, ислам дінін ұстанатын халықтар (түркі халықтары) фольклорына, әдебиетіне құран іліміндегі діни жараты- лыс иелері біртіндеп енгені жинау, жүйелеу, сипаттау әдістері арқылы айқындалды.

Діни сенімдер негізінде халықтар өмір сүру дәстүріне қарай жаңа кейіпкерлер мен

мифтік әңгімелер зерттеу материалының сипатына қарай деректерді өңдеу барысын-

да қазақ және түркі халықтары тіліндегі материалдар салыстыра талдау тәсілдері

арқылы сараланды.

(16)

Зерттеу нәтижесі. Ислам дінімен қатар келген діни-мифологиялық кейіпкер періште жайында түрік мифологы З.Авшар «Meleklerin küllerinden» атты зертте- уінде: «Періштелер – өте сұлу және әдемі жаратылыстар. Көне діни мифологи- яда адам-періштелердің бейнелері болған. Адам-періштелер – адамға көмектесу үшін жәннаттан жерге түскен періштелер» (Авшар, 2006: 46), – дей келе, түрколог періштелердің мынадай түрлерін атап көрсетеді:

Амбриел – адамдардың азаттығын қорғайтын періште;

Aшриел – өлген адамдардың рухын тәндерінен айыратын періште;

Baракул – өлімге жақын қалған әйелдермен бірге болу үшін жәннаттан түскен періште;

Baркиел –жарық періштесі;

Қара күш періштелері – жәннаттан жерге түскен періштелер;

Бoeл – дүниенің төрт бұрышының кілтін сақтайтын періште;

Джалдкудры – қуаныш, бақыт періштесі. Олардың он екі қанаты бар. Аспанға ұшып, күнге жақындап қалғанда ән айтуды ұнататын періште;

Кабниел – адамдардың ойланбай ақымық іс жасауын тоқтататын періште;

Дина – дүние жаралғанда адамдарға жетпіс түрлі тіл үйреткен періште;

Джибрил – сенім періштесі;

Дума – Мысырдағы үнсіздік періштесі;

Эхрес – ашудың алдын алуға дұға ететін періште (Авшар, 2006: 64).

Ал түрік ғалымы Дениз Каракурт: «Түнкүр – түрік және алтай халық нанымда- рында періште деген мағынаны білдіреді. Құдайдың қасиетті елшісі барын білдіреді.

Ол нұрдан жаратылған. Олардың әрқайсысының жеке міндеті бар, мысалы, ислам дінінде екі періште Мүңкір мен Нәкір адам өлгеннен кейін қабірде бірінші сұрақ- жауап алады. Мүңкір мен Нәкір жылдам және адасу мағыналарын береді. Ал көне моңғол және ескі алтай тілінде хабарлау, шақыру деген мағыналарды білдіреді.

Юмчу – періште. Олар – нұрдан жаратылған, Аллаға қызмет ететін періштелер.

Олар өздеріне берілген бұйрықтарды орындайды. Анадолыда Юмчу «тапсырма беру» немесе «жұмыс жасауға бұйрық беру» дегенді білдіреді. «Жұмсақ» сөзі қызмет көрсету дегенді білдіреді. Юм/Йом қасиетті ұғымымен де байланысты.

Кепе – чуваштар нанымдарында Құдайдың ең маңызды көмекшісі атанған пері- ште. Оған жер іші мен жер астын басқару міндеті жұктелген. Оның Пүлехсе және Пыхампар атты екі көмекшісі бар. Әрбір дұға Кепеге, содан кейін Құдайға жетеді.

(Пүлехсе – елші, дүниені сүйіншілейді. Құдайға жалбарынады. Пыхампар адамдар- ды, жан-жануарларды, қасқырларды, туған балаларды кұзетеді. Яғни, барлық тір- шілік иелеріне жауапты.)

Періште – періште, пері, жақсы рух сияқты мағыналары бар. Чуваштардың ай- туынша, ол – Құдайдың құлы, жас қыз немесе ақ көйлек киген ақ шашты әйел. Кейде оның қанаттары болады. Олар үйдегі ошақтың айналасында болады. Тоқыма тоқиды деген сенім бар. Оған арнайы орамал ілінеді, оны ешкім қолданбайды, орамал жуы- лып тұрады. Періште басы – Кепе – деген періште» (Каракурт, 2011: 547-548), - деген түрлерін атап көрсетеді.

Бұл атаулар діни кітаптарда кездеспейді. Құран Кәрімдегі періште, жын, шай-

тан діни бейнелер табиғаттан тыс күштілігі мен ерекше жаратылыстарымен миф-

Ақпарат көздері

СӘЙКЕС КЕЛЕТІН ҚҰЖАТТАР

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Нұр-Сұлтан, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/ authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search

Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері Алматы, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/

Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Нұр-Сұлтан, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/ authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search

Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Нұр-Сұлтан, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/ authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search

Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Нұр-Сұлтан, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/ authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search

Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті Нұр-Сұлтан, Қазақстан Профиль сілтемесі: https://www.scopus.com/results/ authorNamesList.uri?st1=NEGIMOV&st2=Serik&origin=search