• Ешқандай Нәтиже Табылған Жоқ

№3 (141)

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Share "№3 (141)"

Copied!
165
0
0

Толық мәтін

(1)

ӘЛ-ФАРАБИ атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

ҚазҰУ ХАБАРШЫСЫ

Экономика сериясы

КАЗАХСКИЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ УНИВЕРСИТЕТ имени АЛЬ-ФАРАБИ

ВЕСТНИК КазНУ

Серия экономическая

AL-FARABI KAZAKH NATIONAL UNIVERSITY

THE JOURNAL

of Economic Research & Business Administration

№3 (141)

Алматы

«Қазақ университеті»

2022

(2)

ХАБАРШЫ

ЭКОНОМИКА СЕРИЯСЫ №3 (141) қыркүйек

ИБ №14803

Пішімі 60х84/8. Көлемі 12,3 б.т. Тапсырыс № 16396.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің

«Қазақ университеті» баспа үйі.

050040, Алматы қаласы, әл-Фараби даңғылы, 71.

«Қазақ университеті» баспа үйінің баспаханасында басылды.

© Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, 2022 РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫ:

Сагиева Р.К., э.ғ.д., профессор – ғылыми редактор (Қазақстан)

Тургинбаева А.Н., э.ғ.д., профессор – ғылыми редактордың орынбасары (Қазақстан)

Мухамедиев Б.М., э.ғ.д., профессор (Қазақстан) Джумамбаев С.К., э.ғ.к., доцент (Қазақстан) Жидебекқызы А., PhD (Қазақстан) Хитахунов А.А., PhD (Қазақстан)

Челетти Д., PhD (Италия)

Толуев Ю., т.ғ.д., профессор (Латвия, Германия) Трифилова А., PhD (Ұлыбритания)

Яковлева Т., PhD (Норвегия) Билан Ю., PhD (Чехия) Куанова Л.А. (Қазақстан) ТЕХНИКАЛЫҚ ХАТШЫ Ғалымқызы Г. (Қазақстан) ЖАУАПТЫ ХАТШЫ

Салимбаева Р.А. (Қазақстан) E-mail: rasima_salimbaeva@mail.ru

ВЕСТНИК

ХАБАРШЫ

THE JOURNAL

Э К О Н О М И К А С Е Р И Я С Ы

С Е Р И Я Э К О Н О М И Ч Е С К А Я КАЗАХСКИЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ УНИВЕРСИТЕТ имени АЛЬ-ФАРАБИAL-FARABI KAZAKH

NATIONAL UNIVERSITY ӘЛ-ФАРАБИ атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

ISSN 1563-0358 • eISSN 2617-7161

3(141) 2022

O F E C O N O M I C R E S E A R C H & B U S I N E S S A D M I N I S T R A T I O N

Журналдың негізгі тақырыптары – экономика, халықаралық қатынастар, қоғамның дамуының қаржылық, экономикалық, әлеуметтік-экономикалық және іскерлік аспектілері.

Жоба менеджері Гульмира Шаккозова Телефон: +7 701 724 2911

E-mail: Gulmira.Shakkozova@kaznu.kz Редакторлары:

Гульмира Бекбердиева Ағила Хасанқызы Компьютерде беттеген Айгүл Алдашева

04.05.2017 ж. Қазақстан Республикасының Ақпарат және коммуникация министрлігінде тіркелген Куәлік № 165000-Ж

Журнал жылына 4 рет жарыққа шығады (наурыз, маусым, қыркүйек, желтоқсан)

(3)

IRSTI 06.73.21 https://doi.org/10.26577/be.2022.v141.i3.01 G.Zh. Azretbergenova1* , Zh.K. Zhetibayev1 , Z.K. Yessymkhanova2

1Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University, Kazakhstan, Turkestan

2Turan-Astana University, Kazakhstan, Astana

*e-mail: gulmira.azretbergenova@ayu.edu.kz

RELATIONSHIP BETWEEN EXTERNAL DEBT AND ECONOMIC GROWTH:

PANEL DATA ANALYSIS FOR BRIC COUNTRIES

The BRIC countries are the four largest emerging economies, accounting for a quarter of the world’s total GDP. The external debt stock of the BRIC countries (3938 billion USD) corresponds to 46.22% of the total foreign debt stock of the developing countries (8520 billion USD). The role of foreign debt in the economic development of a country is one of the most discussed and interesting topics in macroeco- nomics among researchers and politicians. Therefore, in this study, the relationship between foreign bor- rowing and economic growth in BRIC countries was examined. The data set used in the study belongs to the years 1990-2021 and panel cointegration method was used. As a result of the Westerlund (2007) panel cointegration test applied, a long-term relationship was found between foreign borrowing and economic growth variables in BRIC countries. The long-run cointegration vector was estimated with the panel FMOLS estimator. According to our results; The long-run regression coefficient between external debt and economic growth in BRIC countries is -0.1108. This means that when the external debt stock in these countries increases by 1%, economic growth decreases by 0.11%. When evaluated on the basis of countries, the relationship between foreign debt and economic growth is positive for China, while the relationship is negative for Brazil, Russia and India.

Key words: BRIC, External debt, economic growth, panel data analysis.

Г.Ж. Азретбергенова1*, Ж.К. Жетібаев1, З.Қ. Есымханова2

1Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Қазақстан, Түркістан қ.

2Тұран-Астана Университеті, Қазақстан, Астана қ.

*e-mail: gulmira.azretbergenova@ayu.edu.kz

Сыртқы қарыз және экономикалық өсу байланысы:

БРИК елдері үшін панелдік деректерді талдау

БРИК елдері әлемнің жалпы ЖІӨ-нің төрттен бірін құрайтын төрт ірі дамушы елдердің экономикасы болып табылады. БРИК елдерінің сыртқы қарыз қоры (3938 млрд. АҚШ доллары) дамушы елдердің жалпы сыртқы қарыз қорының 46,22%-ын (8520 млрд. АҚШ доллары) құрайды. Елдің экономикалық дамуындағы сыртқы қарыздың рөлі макроэкономикадағы зерттеушілер мен саясаткерлер арасында ең көп талқыланатын және қызықты тақырыптардың бірі болып табылады. Сондықтан да, мақаладағы зерттеулерде БРИК елдеріндегі сыртқы қарыз алу мен экономикалық өсу арасындағы байланыс қарастырылды. Зерттеуде пайдаланылған деректер жинағы 1990-2021 жылдарға тиесілі және панельдік коинтеграция әдісі қолданылды.

Вестерлунд (2007) коинтеграциялық панельдік тестілеу нәтижесінде BRIC елдеріндегі сыртқы қарыз алу мен экономикалық өсу айнымалылары арасында ұзақ мерзімді байланыс анықталды.

Ұзақ мерзімді коинтеграция векторы панельдік FMOLS бағалаушысы арқылы бағаланды. Біздің нәтижелеріміз бойынша, BРИК елдеріндегі сыртқы қарыз бен экономикалық өсу арасындағы ұзақ мерзімді регрессия коэффициенті -0,1108. Бұл елдердегі сыртқы қарыз қоры 1%-ға өссе, экономикалық өсу 0,11%-ға төмендейді деген сөз. Елдер бойынша бағалағанда, сыртқы қарыз бен экономикалық өсу арасындағы байланыс Қытай үшін оң болса, Бразилия, Ресей және Үндістан үшін теріс.

Түйін сөздер: БРИК, сыртқы қарыз, экономикалық өсу, панельдік деректерді талдау.

(4)

Г.Ж. Азретбергенова1*, Ж.К. Жетибаев1, З.К. Есымханова2

1Международный казахско-турецкий университет имени Ходжи Ахмета Ясави, Казахстан, г. Туркестан

2Туран-Астана Университет, Казахстан, г. Астана

*e-mail: gulmira.azretbergenova@ayu.edu.kz

Взаимосвязь между внешним долгом и экономическим ростом:

панельный анализ данных по странам БРИК

Страны БРИК являются четырьмя крупнейшими странами с развивающейся экономикой, на долю которых приходится четверть совокупного ВВП стран с развивающейся экономикой.

Объем внешнего долга стран БРИК (3938 млрд долларов США) соответствует 46,22% от общего объема внешнего долга развивающихся стран (8520 млрд долларов США). Роль внешнего долга в экономическом развитии страны – одна из самых обсуждаемых и интересных тем макроэкономики среди исследователей и политиков. Поэтому в данном исследовании была рассмотрена взаимосвязь между внешними заимствованиями и экономическим ростом в странах БРИК. В статье использовался набор данных за 1990-2021 годы, а также метод панельной коинтеграции.

В результате применения панельного теста коинтеграции Вестерлунда (2007) была обнаружена долгосрочная связь между внешними заимствованиями и переменными экономического роста в странах БРИК. Долгосрочный вектор коинтеграции оценивался с помощью панельной оценки FMOLS. По нашим результатам, коэффициент долгосрочной регрессии между внешним долгом и экономическим ростом в странах БРИК составляет -0,1108. Это означает, что когда объем внешнего долга в этих странах увеличивается на 1%, экономический рост снижается на 0,11%.

При оценке по странам взаимосвязь между внешним долгом и экономическим ростом является положительной для Китая и отрицательной для Бразилии, России и Индии.

Ключевые слова: БРИК, внешний долг, экономический рост, анализ панельных данных.

Introduction

The role of foreign debt in the economic deve- lopment of a country is one of the most discussed and interesting topics in macroeconomics among researchers and politicians. Especially in develo- ping countries, when foreign borrowing encourages growth by increasing investment and technology transfer, it will have a significant contribution to the economic development process of these countries.

When it is not used efficiently, the increasing ex- ternal debt burden will negatively affect economic development and growth (Nath, 2020: 60). External debt can have non-linear effects on the economy.

Therefore, at low levels of borrowing, an increase in the external debt-to-GDP ratio can stimulate eco- nomic growth; in high indebtedness levels, an inc- rease in this rate may harm the economy. In periods when the ratio of external debt to GDP is high, the economic growth stimulated by the decrease in the real exchange rate causes the transfer of domestic resources to abroad due to external debt service and, as a result, a decrease in savings (Casares, 2015:

222). It is not always possible to make a positive or negative characterization for the net effect of exter- nal debt on economic growth. This effect depends on the level of interest rates and the efficient use of foreign resources, and if external debt is used effi- ciently and borrowing costs are not at high levels,

economic growth is expected to revive. However, if the interest rates on foreign debts are high and the- se debts are not spent on investments that can meet debt service payments, foreign borrowing will redu- ce the rate of economic growth.

This study aims to investigate the short-term and long-term effects of the external debt of BRIC countries, which have 54% of the external debt stock of developing countries, on economic growth. The term BRIC refers to the growing mar- kets (Brazil, Russia, India, China) that are expec- ted to be the strongest economies in the world in the next 40 years. BRIC countries have 25% of the world’s surface area, 40% of foreign currency and gold reserves, 41% of the world’s population and 44% of the workforce. It is estimated that the focus of capital flow, foreign direct investment and glo- bal economic dynamics in goods and services trade will shift from OECD countries to BRIC countri- es in the coming years (Syzdykova, 2018). In the study, the external debt structure and dynamics of the BRIC countries are analyzed based on the available statistical data. In the analysis part of the study, the relationship between external debt and economic growth was examined by Westerlund (2007) cointegration test, using the data of 2000- 2020 in BRIC countries. The panel FMOLS met- hod was used to estimate the long-term coefficients between the variables.

(5)

Literature Review

How and to what extent external debt affects economic growth is a highly debated issue in the li- terature. The theoretical literature on this subject has developed mostly due to the debt crisis that occurred in Latin America in the 1980s (Presbitero, 2006: 2).

The general theory is that external debt will reduce economic growth. While many of the empirical stu- dies on this subject confirm this theory, some studi- es have found a meaningless relationship.

Reinhart and Rogoff (2010) examined the effects of external debt on the growth and inflation of coun- tries in developed and emerging markets. As a result of the study, they argued that there is a non-linear relationship between external debt and economic growth. In the study using data from 1946-2009, it was determined that for both country groups, if the external debt exceeds 90% of the GDP, the GDP growth rate decreases. On the other hand, when external debt decreases, the relationship between external debt and growth weakens. Herndon et al.

(2013) argue that the effect of external debt on eco- nomic growth does not differ above or below any threshold value, in their study of the same period.

Erataş and Başçı Nur (2013) examined the re- lationship between foreign borrowing and econo- mic growth for 8 emerging economies (Argentina, Brazil, China, Indonesia, Republic of South Africa, India, Mexico and Turkey) with annual data for the period 1990-2010. In the study, panel cointegrati- on analysis was performed to analyze the long-term relationships between the variables, and then the long-term coefficients were estimated. As a result, a negative relationship was determined between fo- reign borrowing and economic growth in countries other than South Africa and China. This means that external debt affects economic growth negatively.

Eberhardt and Presbitero (2015) examined the linear and non-linear relationship between public external debt and economic growth with data for the period of 1961-2012. They included a total of 118 countries, including 22 low-income, 27 lower- middle-income, 33 upper-middle-income and 36 high-income countries. After performing the panel cointegration analysis, the long-term coefficients were estimated with the CCE (Common Correlated Effects) estimator. As a result, a negative relations- hip was found between public external debt and long-term growth, and the degree of this relations- hip differs from country to country.

Table 1 – Literature Summary of Empirical Studies Author Period Country/Country

group Results

Kumar and Woo

(2010) 1970–2007 38 developed and developing coun-

tries

If the ratio of public debt to GDP increases by 10%, economic growth slows down by 0.2%. This negative relationship is lower in developed countries.

Patillo et

al.(2011) 1969-1998 93 developing coun- tries

A non-linear (within an inverted U) relationship was found between ex- ternal debt and economic growth. In addition, the positive effect of public debt on growth turns negative as soon as the public debt/GDP ratio reaches 30-40%.

Cecchetti et

al.(2011) 1980-2010 18 OECD countries It has been determined that public debt has a positive effect on economic growth, but turns negative when it reaches the 85% threshold.

Checherita- Westphal and

Rother (2012) 1970-2008 Eurozone The positive effect of public debt on economic growth is limited. It has been determined that the effect turns negative when the ratio of public debt to real GDP exceeds 90%.

Calderon and

Fuentes (2013) 1970-2010

136 developed and developing coun-

tries Public debt negatively affects economic growth in the relevant period.

Ushahemba

vd.(2016) 1981-201 Nigeria Unidirectional causality running from external debt to economic growth was found.

Quadah (2016) 2004-2014 Jordan Long-term relationship and bilateral causality were found.

(6)

Author Period Country/Country

group Results

Kazakova and

Inaba (2018) 1981-2015 117 Developing and Emerging Countries

The result of the research revealed a non-linear relationship between exter- nal debt and economic growth. The threshold value for external borrowing, which causes an economic slowdown or a decrease in growth rate in deve- loping countries, is 61.3% of GDP, while the threshold value for public and publicly guaranteed external debt is 30 percent of GDP.

Nath (2020) 1970-2018 India When external debt service is evaluated as an indicator of external debt, the long-term effect of external debt on economic growth is positive.

Daud, (2020) 2005-2016 53 developing coun- tries

The effect of high external indebtedness (External Debt Stock/GNP ratio above 46.56%) on economic growth is negative. However, the improve- ment in institutional quality reduces this negative effect.

Ehikioya et

al.(2020) 2001-2018 43 African Coun-

tries External borrowing above a certain level has a negative effect on economic growth in the long run.

Felix (2020) 1990-2016 15 ECOWAS Coun- tries

The relationship between foreign debt and economic growth is positive in the short and long term, up to the threshold value it has determined at diffe- rent rates.

Zhang et

al.(2020) 1995-2019

18 Selected Deve- loping Asian and Transition Economy

Countries

There is a bidirectional causality relationship between foreign debt and economic growth in the short and long run.

Note – compiled by the authors

Table continuation

Emergence of BRIC Countries and Their Place in the World Economy. The BRIC countries are the four largest emerging economies, accounting for a quarter of the world’s total GDP. The acronym BRIC was first used in an article by Goldman Sachs economist Jim O’Neill in 2001, where he announced that these countries would emerge as economic powers. Differences in their economic performance, demographics, and geopolitical interests raise questions about the future performance of these countries, both individually and as a group.

BRIC countries, the political regime, showing significant differences in many aspects, such as the development model and economic interests, China, India, Russia, Brazil and other emerging markets is to be treated as a separate group from the reason behind may be pronounced to be among the 10 countries with the highest income in the world. It can also be emphasized that categorizing these countries as a separate group does not mean that these countries have similar dynamics to each other or have the potential to create an economic or even political identity, as has been recently concerned.

The importance of the BRIC countries is due to their economic size. Among non-OECD countries,

no other developing countries, except for the BRIC countries, have an annual GDP of more than USD 1 trillion.

Table 2 shows the economic size of the BRIC countries. Accordingly, as of 2020, the BRIC countries have 41% of the world’s population and account for 52.49% of the world’s GDP.

Table 3 shows the GDP data of the BRIC countries and the G7 countries for the years 2000 and 2020.

Looking at Table 3, the total world GDP, which was 33.7 trillion US dollars in 2000, increased by approximately 250% in 2020 and reached a total of 84.5 trillion US dollars. While the BRIC countries accounted for only 7.7% of the world’s total GDP in 2000, this ratio reached 52.5% by 2020. Therefore, the share of BRIC countries in total world GDP has increased by approximately 681.72% over a 20-year period. Looking at the G7 countries, it is seen that in 2020, its share in the total world GDP decreased by 51.5% compared to 2000 and fell to 47.5%. As a result, it is noteworthy that the total GDP of the BRIC countries has increased by 8 times and the total GDP of the G7 countries has increased by 2.5 times over a 20-year period.

(7)

Table 2 – Macroeconomic indicators of the BRIC countries (2020)

Brazil Russia India China

Population, total 212,56 144,10 1380,00 1402,11

GDP (current USD) 1444,73 1483,50 2622,98 14722,73

GDP growth (annual %) -4,06 -2,95 -7,96 2,30

GDP per capita (current USD) 6796,84 10126,72 1900,71 10500,40

Current account balance (% of GDP) -1,67 2,29 1,26 1,86

Exports of goods and services (BoP, current USD) 239,18 379,12 484,95 2732,37

Imports of goods and services (BoP, current USD) 227,44 304,68 493,18 2362,69

Total reserves (includes gold, current USD) 355,61 596,77 590,23 3357,24

Unemployment, total (% of total labor force) (national estimate) 13,69 5,59 4,68 ..

Inflation, consumer prices (annual %) 3,21 3,38 6,62 2,42

Source: World Bank World Development Indicators, 2021.

Table 3 – GDP Data of the BRIC Countries and the G7 Countries (USD billion)

Country and Country Groups 2000 2020 Change (%)

BRIC Countries

Brazil 655,42 1444,73 220,43

Russia 259,71 1483,50 571,21

India 468,39 2622,98 559,99

China 1211,35 14722,73 1215,40

Total BRIC Countries 2594,87 20273,95 781,31

The share of GDP in the world (%) 7,70 23,96 311,16

G7 Countries

United States 10252,35 20936,60 204,21

Germany 1943,15 3846,41 197,95

France 1362,25 2630,32 193,09

United Kingdom 1658,19 2707,74 163,29

Italy 1143,83 1886,45 164,92

Japan 4968,36 4975,42 100,14

Canada 744,77 1644,04 220,74

Total G7 Countries 22072,90 38626,97 175,00

The share of GDP in the world (%) 65,48 47,51 -27,75

World Total GDP 33703,53 84577,96 250,95

Source: World Bank World Development Indicators, 2021

Total External Debt of BRIC countries. The external debt structure of a country expresses the size of the country’s external debt stock, its course over time, by which segments the borrowing is made, the maturity of the debts and from whom it is borrowed. Information

on the external debt of the BRIC countries is presented in Table 4. The data in the form of total external debt stocks related to external debts and their ratios to the GDP of the relevant countries were collected from the World Bank statistics.

(8)

Table 4 – External debt data of BRIC countries

Series Name Brasil Russia India China

External debt stocks, total (DOD, current USD) 549,23 475,52 564,18 2349,39

External debt stocks (% of GNI) 38,76 32,82 21,71 16,07

External debt stocks, long-term (DOD, current USD) 476,09 409,98 454,92 1103,09 External debt stocks, short-term (DOD, current USD) 68,98 57,37 103,53 1236,23 External debt stocks, public and publicly guaranteed (PPG) (DOD,

current USD) 194,24 212,46 192,79 414,84

External debt stocks, private nonguaranteed (PNG) (DOD, current USD) 281,86 197,51 262,13 688,25 Debt service on external debt, total (TDS, current USD) 131,35 97,61 76,24 273,80 Debt service on external debt, public and publicly guaranteed (PPG)

(TDS, current USD) 32,22 47,94 25,82 33,21

Source: World Bank World Development Indicators, 2021.

The external debt stock of the BRIC countries (USD 3938 billion) corresponds to 46.22% of the total external debt stock of the developing countries (8520 billion USD). Among the BRIC countries, Brazil and Russia have higher external indebtedness levels than India and China. In 2020, the country with the highest share of short-term external debt in the total external debt stock is China with 52%, while the countries with the lowest share are Russia and Brazil with 12%. When the distribution of public sector and private sector external debt stock within the long-term external debt stock in the BRIC countries in 2020 is analyzed, the private sector external debt ratio is higher than the public sector external debt ratio in countries other than Russia.

In Russia, public sector debt is 52%, private sector debt is 48%, while in other BRIC countries, public sector debt is generally about 60%, while in China, private sector debt is 62%.

Methodology

The aim of this study is to examine the relationship between foreign debt and economic growth in BRIC countries. An empirical model was created within the scope of panel data analysis by using the external debt stock and growth figures of the 4 countries (Brazil, Russia, India and China) for the period 1990-2020.

The empirical model created is as follows:

𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙��� ���� ���𝑒𝑒𝑒𝑒𝑙𝑙𝑒𝑒𝑙𝑙𝑙𝑙𝑒𝑒𝑙𝑙𝑒𝑒𝑒𝑒𝑒𝑒𝑙𝑙��� ���  (1) The i=1,…,4 countries in the equation and t=1990, 1994… 2020 show the time period. ln

represents the natural logarithm of the variables.

In the study, the dependent variable expressed as

"growth" is the GDP of each country in dollar terms, while the "externaldebt" variable is the foreign debt of each country in dollar terms. The data on the variables were obtained from the official website of the World Bank. Stata 14 package program was used in the estimation of the empirical model created within the scope of panel data analysis.

Analysis Findings. Cross Section Dependency Test. The cross-section independence test is important for the series forming the panel. Cross- section dependence can be defined as instantaneous correlation between individuals. The statistical significance of these correlations is tested with the Breusch and Pagan (1980) LM test:

�� � � � � ��𝒊𝒊𝒊𝒊𝟐𝟐

𝑵𝑵 𝒊𝒊�𝒊𝒊��

𝑵𝑵��

𝒊𝒊��

  (2) The Lagrange multiplier test statistic has the distribution 𝜒𝜒��������   asymptotically. The 𝜌𝜌��� , i in equation (2) is the instantaneous correlation between the i and j units and is estimated by the least squares (LMS) method. Under the null hypothesis that there is no dependency between cross-sections, the LM shows a chi-square distribution when n is constant and t goes to infinity.

Pesaran (2004) derived the test statistic called CDLMfor cases where N and T are large:

𝑪𝑪𝑪𝑪𝑳𝑳𝑳𝑳� � 𝟐𝟐

𝑵𝑵�𝑵𝑵 � �� � �

�𝑻𝑻 � ��𝝆𝝆�𝒊𝒊𝒊𝒊𝟐𝟐 � �𝑻𝑻𝒊𝒊𝒊𝒊 𝝈𝝈𝑻𝑻𝒊𝒊𝒊𝒊

𝑵𝑵 𝒊𝒊�𝒊𝒊��

𝑵𝑵��

𝒊𝒊��

  (3)

(9)

Results and Discussion

The results regarding the cross-section dependency are presented in Table 5.

According to the results, the null hypothesis expressing the cross-section independence for the growth and external debt variables in the model is rejected. Accordingly, there is a dependency between the cross-section units that make up the growth and external debt series. It would be unrealistic to assume that the cross-section units that make up the panel are never affected by each other in the face of a shock to the series.

Unit Root Test results. Since there is a cross- section dependency in the series used in the study, the second generation unit root test was applied, taking this into account. Pesaran’s CADF test was used for this type of analysis. Pesaran (2007), in his study, suggested the surrogate variables method instead of estimating self-inference and factor predicates for cases where cross-sectional dependence was detected. This method is called

“Horizontal Section Generalized Dickey Fuller (CADF)” since the ADF is extended by the delayed cross-sectional means of the regression. The results are given in Table 6.

Table 5 – Cross Section Dependency Test Results

Variables LM (Breusch,Pagan 1980) CDLM (Pesaran 2004 )

Test Statistic Probability value Test Statistic Probability value

lngrowth -0.888 0.008 -3.793 0.001

lnexternaldebt 46.672 0.011 53.769 0.009

Table 6 – Pesaran Panel Unit Root Test Results

Level First difference

Variables t ̅ %5 t ̅ %5

lngrowth

Constant -1.936 -2.330 -5.081** -2.330

Constant and trend -2.528 -2.830 -5.504** -2.830

lnexternaldebt

Constant -2.193 -2.330 -5.237** -2.330

Constant and trend -2.604 -2.830 -4.560** -2.830

As a result of the unit root test, it can be seen from Table 6 that the level values are not stationary even if the series includes the trend, one of the deterministic components. This means that the shock effects on the series do not disappear over time. When the first difference of the variables is taken, they become stationary according to all statistical test values, that is, they carry the I (1) process. Since the same order of stationarity is detected, cointegration analysis can be started.

Panel Cointegration Test. After investigating the stationarity of the series forming the panel, the cointegration test to be applied is decided in the light of the information obtained. While the assumptions of panel cointegration tests are made, the stationarity degrees of the variables change the type of test to be

applied. The series considered in the study include cross-section dependence; therefore, Westerlund (2007) panel cointegration test was applied in the study. The results are in Table 7.

Looking at the results of the cointegration test, it can be concluded that there is a cointegration relationship between the series. In other words, tests with original values will not include spurious regressions. According to the results of the cointegration test, when the strong probability values of the test statistics taking into account the cross-section dependency in the BRIC countries are examined, it is concluded that there is a long-term relationship between foreign debt and economic growth at the 5% significance level in the long run.

(10)

Table 7 – Westerlund (2007) panel cointegration test results

Test Statistical Value z-value p-value Robust p-value

Gt -2.689 -1.892 0.049** 0.112

Ga -12.803 -0.808 0.109 0.203

Pt -7.501 -1.236 0.008*** 0.189

Pa -12.702 -1.920 0.025** 0.173

Note – ** and *** Statistically significant at 5% and 1% significance level

Estimation of Long-Run Cointegration Coefficients. The long-term cointegration vector of the model, whose cross-sectional dependence and cointegrating relationship were determined by numerical expressions, was estimated with the FMOLS (Full Modified Ordinary Least Square) estimator developed by Pedroni (2000).

The FMOLS method stands out as a method that allows obtaining unbiased and consistent results by

correcting the deviations caused by problems such as OLS (Ordinary Least Squares) autocorrelation and varying variance in standard fixed-effect estimators.

The FMOLS method, which allows for significant heterogeneity between individual cross-sections, also takes into account the existence of possible correlations between the constant term, error term, and differences of independent variables. The estimation results with the panel FMOLS method are as follows:

Table 8 – Panel FMOLS Results

Horizontal section Coefficient t-Statistics Standard deviation

Brazil -0.1204* -30.05201 0.17257

Russia -0.0936* -9.02961 0.03980

India -0.1109** -12.03948 0.07820

China 0.0435 -4.13652 0.11008

Panel -0.1108* -1.70382 0.04989

Note – * and ** indicate 1% and 5% significance level, respectively

According to the results, the estimated long- run regression coefficient between external debt and economic growth is -0.1108. According to the empirical findings, there is an inverse relationship between economic growth and external debt, and results consistent with the theory were obtained.

When the external debt stock increases by 1%, eco- nomic growth decreases by 0.11%. When evaluated on the basis of countries, the relationship between foreign debt and economic growth is positive for China, while the relationship is negative for Brazil, Russia and India.

Conclusion

Considering the relationship between external borrowing and economic growth in the literature, external borrowing positively affects growth to a certain level, and if this level is exceeded, the re-

lationship between economic growth and external debt dec reversed due to the effect of the phenome- non of excessive debt. In this study, the relationship between foreign borrowing and economic growth in the BRIC countries was dec by panel cointegration method. For this purpose, annual data for the years 1990-2020 were used.

As a result of the Westerlund (2007) panel co- integration test applied, a long-term relationship dec found between external borrowing and eco- nomic growth variables in BRIC countries. Then, the long-term cointegration vector was estima- ted with the panel FMOLS estimator. According to our results the dec-term regression coefficient between external debt and economic growth in the BRIC countries is -0.1108. This means that when the stock of foreign debt in these countries increa- ses by 1%, economic growth decreases by 0.11%.

When evaluated on a country-by-country basis, the

(11)

relationship between foreign debt and economic growth is positive for China, while the relationship in question is negative in Brazil, Russia, and India.

The use of external debt in the Chinese economy has a positive effect on its economic growth. This means that China uses foreign debt in effective are- as that will ensure economic growth. In addition, it is noteworthy that China is the country with the lowest foreign debt to GDP ratio among the BRIC countries. Among the BRIC countries, the coun- try with the highest negative effect of external debt

is Brazil. In Brazil, when external debt increases by 1%, economic growth declines by 0.12%. Bra- zil has the highest external debt among the BRIC countries. While economic growth decreases by 0.9% when foreign debts increase by 1% in Russia, economic growth decreases by 0.11% when exter- nal debts increase by 1% in India. As a result, Bra- zil, India and Russia foreign debts should be used in effective areas that will contribute to economic growth. Otherwise, an increase in external debt will adversely affect economic growth.

References

Syzdykova, A. (2018). The Impact Of Oil Prices On BRIC Countries’ Stock Markets. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 2(1), 1-20.

Felix F.N. (2020). “Is External Debt Hampering Growth in the ECOWAS Region?”, International Journal of Economics and Finance, 12(4), 54-66.

Kazakova, S. ve Inaba, K. (2018). “Debt Sustainability in the Developing Countries: Case Study of the Kyrgyz Republic”, The Ritsumeikan Economic Review, 67(4), 438-453.

Nath, S. (2020). “An Analysis of the Relationship among Economic Growth, External Debt and Exports in India (1970-2018)”, Economy, 7(1), 59-68.

Daud, S.N.M. (2020). “External Debt, Institutional Quality and Economic Growth”, Bulletin of Monetary Economics and Banking, 23(2), 221-238.

Ehikioya, B.I., Omankhanlen, A.E., Osuma, G.O. ve Inua, O.I. (2020). “Dynamic Relations Between Public External Debt and Economic Growth in African Countries: A Curse or Blessing?”, Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 6(3), 88

Zhang, B., Dawood, M. & Al-Asfour, A. (2020). “External Debt and Economic Growth: A Dynamic Panel Study of Granger Causality in Developing Countries”, Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(11), 607–617.

Westerlund, J. (2007). Testing for error correction in panel data. Oxford Bulletin of Economics and statistics, 69(6), 709-748.

Kumar, M., Woo, J.(2010). Public Debt and Growth. International Monetary Fund, Working Paper, (10/174).

Patillo, C., Poirson H. ve Ricci, L. (2011). External debt and growth. Review of Economics and Institutions, 2 (3), 1-30.

Pedroni, P. (2000), Fully modified OLS for Heterogeneous Cointegrated Panels, Advances in Econometrics, 15, 93-130.

Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. CESifo Working Paper, No. 1229 Presbitero, A. F. (2005). The debt-growth nexus: A dynamic panel data estimation. Economic Policy and Open Economy Macro, Quaderno Di Ricerca, No.243, Milan, May 21st-22nd.

Calderón, C., & Fuentes, J. R. (2013). Government debt and economic growth (No. IDB-WP-424). IDB Working Paper Series.

Cecchetti, S. G. Mohanty, M. S. ve Zampolli, F. (2011). The real effects of debt, BIS Working Papers No 352.

Checherita-Westphal, C. ve Rother, P. (2012). The impact of high government debt on economic growth and its channels: an empirical investigation for the euro area. European Economic Review, 56 (7), 1392-1405.

Quadah, A.M. (2016). Domestic Debt, External Debt and Economic Growth of Jordan. International Journal of Resarch in Commerce & Management, 7:11-16.

Ushahemba, V. I., Joseph, F., & Godoo, M. (2016). The Relationship between External Debt and Economic Growth in Nigeria.

International Jornal of Economics & Management Sciences, 6(1).

(12)

ҒТAМР 06.61.33 https://doi.org/10.26577/be.2022.v141.i3.02 Қ.Т. Нұралина1 , Р.А. Байжолова1 , Ж.А.Абылкасимова2*

1Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Қазақстан, Нұр-Сұлтан қ.

2Шәкәрім атындағы университет, Қазақстан, Семей қ.

*e-mail: zhibekmm@mail.ru

ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫН ТАЛДАУ

Мемлекеттің негізгі міндеттерінің бірі – тұтас елдің біркелкі дамуын қамтамасыз ету.

Бұған аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуын теңестіру арқылы қол жеткізуге болады. Аймақтың экономикалық дамуын талдаудың мақсаты – аймақтың экономикалық даму стратегиясының нұсқаларын әрі қарай негіздеу үшін аймақтың өзін-өзі дамытудың қолданыста бар сәйкессіздіктері мен пайдаланылмайтын экономикалық әлеуетін анықтау. Қазақстан аймақтарын интегралдық бағалаудың, Шығыс Қазақстан облысының экономикалық дамуын талдаудың басты мақсаты – Қазақстанның әрбір өңірінің одан әрі орнықты экономикалық дамуының деңгейі мен әлеуетті мүмкіндіктерін айқындау үшін қажеттілікті негіздеу және оны нығайту жолдарын іздеу болып табылады. Экономикалық талдауда статистикалық көрсеткіштер жүйесін пайдалану, диаграммалар мен трендтерді құру әдістері қолданылды. Қазақстан өңірлерінің экономикалық әлеуетін және оның бәсекеге қабілеттілігін интегралдық бағалау мемлекеттік статистиканың қорытынды деректеріне және экономикалық индикаторларға негізделді, өйткені олар өңірлер бөлінісінде әртүрлі экономикалық аспектілердің кең спектрін қамтиды. Талдау бір жағынан, аймақтың шаруашылық дамуындағы кешенділікті күшейту мүмкіндіктерін анықтауға, екінші жағынан, еңбек, материалдық, табиғи және қаржы ресурстарын ұтымды пайдалануды негізге ала отырып, оның нарықтық экономика жағдайында табысты жұмыс істеу жағдайларын бағалауға бағытталған.

Түйін сөздер: аймақ экономикасы, экономикалық даму, статистикалық көрсеткіштер, экономикалық мәселелер, жалпы өңірлік өнім, өнеркәсіп.

K.T. Nuralina1, R.A. Baizholova1, J. A. Abylkasimova2*

1L.N. Gumilyov Eurasian National University, Kazakhstan, Nur-Sultan

2Shakarim University, Kazakhstan, Semey

*e-mail: zhibekmm@mail.ru

Analysis of the economic development of the East Kazakhstan region

One of the main tasks of the state is to ensure the uniform development of the country as a whole.

This can be achieved by equalizing the socio-economic development of the regions. The purpose of the analysis of the economic development of the region is to identify the existing imbalances and unused economic potential of self-development of the region for further substantiation of options for the strategy of economic development of the region. The main purpose of the integrated assessment of the regions of Kazakhstan, the analysis of the economic development of the East Kazakhstan region is to substantiate the need and find ways to strengthen it to determine the level and potential for further sustainable economic development of each region of Kazakhstan. The use of a system of statistical indicators in economic analysis; methods of charting and trends. The integrated assessment of the economic potential of the regions of Kazakhstan and its competitiveness was based on the final data of state statistics and economic indicators, as they cover a wide range of different economic aspects in the context of regions. The analysis is aimed, on the one hand, at identifying opportunities for increas- ing complexity in the economic development of the region, on the other hand, at assessing the condi- tions for its successful functioning in a market economy, based on the rational use of labor, material, natural and financial resources.

Key words: regional economy, economic development, statistical indicators, economic problems, gross regional product, industry.

(13)

К.Т. Нуралина1, Р.А. Байжолова 1, Ж.А.Абылкасимова2*

1Евразийский национальный университет им. Л. Н. Гумилева, Казахстан, г. Нур-Султан

2Университет имени Шакарима, Казахстан, г. Семей

*e-mail: zhibekmm@mail.ru Анализ экономического развития

Восточно-Казахстанской области

Одной из главных задач государства является обеспечение равномерного развития всей страны. Этого можно добиться путем выравнивания социально-экономического развития регионов. Целью анализа экономического развития региона является выявление существующих несоответствий и неиспользованного экономического потенциала саморазвития региона с целью дальнейшего обоснования вариантов стратегии экономического развития региона.

Основной целью интегральной оценки регионов Казахстана, анализа экономического развития Восточно-Казахстанской области является поиск путей обоснования потребности и ее усиления с целью определения уровня и потенциальных возможностей дальнейшего устойчивого экономического развития региона. каждой области Казахстана. В экономическом анализе использовались методы использования системы статистических показателей, построения графиков и трендов. Комплексная оценка экономического потенциала регионов Казахстана и его конкурентоспособности проводилась на основе итоговых данных государственной статистики и экономических показателей, так как они охватывают широкий спектр различных экономических аспектов в делении регионов. С одной стороны, анализ направлен на определение возможностей повышения комплексности хозяйственного освоения региона, с другой стороны, на основе рационального использования трудовых, материальных, природных и финансовых ресурсов он направлен на оценку условия его успешного функционирования в условиях рыночной экономики.

Ключевые слова: региональная экономика, экономическое развитие, статистические показатели, экономические проблемы, валовой региональный продукт, промышленность.

Кіріспе

Елдің ұлттық экономикасының тұрақты да- муы бірыңғай экономикалық кеңістікті сақтай отырып және олардың тыныс-тіршіліктің бар- лық салаларында өзара тығыз іс-қимыл жа- сай отырып, оның аумақтық субъектілерінің (аймақтарының) экономикасын дамытумен қамтамасыз етіледі.

Әлемнің барлық елдерінде – аймақтар географиялық жағдайының, табиғи-климаттық жағдайларының, демографиялық ахуалдың, даму тарихының және басқа да факторлардың айырмашылығына байланысты экономикалық дамудың әртүрлі деңгейіне ие. Бұл көптеген маңызды әлеуметтік-экономикалық мәселелерді тудырады. Сондықтан әрбір мемлекет арт- та қалған аймақтарда өмір сүру деңгейін жақсартуға, яғни жағдайларды теңестіруге және олардың даму деңгейін арттыруға бағытталған аймақтық саясат жүргізуге ұмтылады.

Аймақтық әлеуметтік-экономикалық жүйе мемлекет экономикасының құрылымдық эле менттері, сонымен қатар, ол бүкіл елдің экономикалық нәтижелеріне қосатын елеулі үлесін құрайтын ерекшеліктерге ие.

Аймақтық дамудың негізгі мақсаттары мен міндеттері:

1. Елдің барлық аймақтарында адамдардың әл-ауқатын арттыру үшін өндіріс көлемінің тұрақты дамуы мен өсуін қамтамасыз ету.

2. Елдің барлық бөліктеріндегі әлеуметтік- экономикалық даму деңгейлерін теңестіру, тұр ғындардың өмір сүру және қоныстану деңгейіндегі күрт сәйкессіздіктерді жою, оларға әлеуметтік игіліктер мен кепілдіктер беру.

3. Ел экономикасының жалпы тиімділігіне қол жеткізуге бағытталған өңірлер арасындағы аумақтық еңбек бөлінісін жетілдіру.

Көптеген ғалымдардың пікірінше, аумақтық даму стратегиясы табиғи-географиялық, әлеу- меттік-тарихи, өндірістік-технологиялық және басқа факторларға байланысты әр аймақтағы салыстырмалы артықшылықтарды барынша пайдалануға бағытталуы керек.

Экономиканың аймақтық аспектілерін зерт- теу республикамыздың дамуының заманауи са- тысында аса өзекті. Өндірістік күштердің әркелкі орналасуы, жеке аймақтардағы экологиялық және әлеуметтік мәселелер, мемлекеттің ба- тыс аймағында шоғырланған минералды шикі затты өндіруінің басым дамуы есебінен ел экономикасының өсуі және Қазақстан аймақтарының әлеуметтік-экономикалық даму әркелкілігімен байланысты өзге мәселелері өз шешімін табуды талап етеді.

(14)

Әлеуметтік жанжалдардың шиеленісуі, ре- сурстармен қамтамасыз ету, экономикалық даму деңгейі, халықтың өмір сүру сапасы, экологиялық жағдайы және инфрақұрылымның дамуындағы кеңістік айырмашылықтар барлық мемлекеттерге тән.

Оңтайлы аймақтық параметрлерлі мемле- кеттерге қарағанда, Қазақстан кең аумағымен, халық тығыздығының төмендігімен, тым бытыраңқы өндірістік әлеуетпен және ішкі нарықтың аз сыйымдылығымен сипатталады.

Осыған орай, Қазақстан экономикасының даму- ында аумақтық немесе аймақтық аспектілерін зерттеуінің маңызы зор.

Аймақтық даму мәселелері, әсіресе, ай мақ- тардың экономикалық және әлеуметтік дамуын- дағы тепе-теңдігінің бұзылуымен нарықтық экономикаға өту кезеңінде күшейе түсті.

Мемлекеттің жеке депрессиялық аймақтарында өндірістің құлдырауы, жұмыссыздықтың өсуі, гиперурбанизация, күрделі экологиялық мәселелер туындай бастады.

Әдебиеттерге шолу

Алғаш рет аймақтық зерттеулерді ежелгі грек философтарының еңбектерінде шетелдік экономикалық мектепте байқауға болады.

Экономикалық кеңістіктің мәселелері ежелгі философтардың (Аристотель, Платон), әлеу мет тік утопияны құрушылардың (Т. Мор, Т. Ком панелла) назарын аударды. XVII-XVIII ғасыр ларда Дж. Стюарт, А. Смит, Д. Рикардо жаңа құрылған экономикалық теориялардың құрылымына кірді.

Әр түрлі елдерде аймақтық саясатты қалыптастыру кезінде экономикалық теорияның әртүрлі бағыттарына басымдық берілді. Ең мықты ғылыми мектептер Германия, Франция, Швеция, Ұлыбритания және АҚШ-та дамы- ды. Германияда орналасу, аймақтық өсу және аумақтық дамуды реттеу мәселелерін зертте- уге дәстүрлі түрде көп көңіл бөлінді (Й.Г. фон Тюнен, В. Лаунхардт, А. Вебер, В. Кристаллер, А. Леш және т.б.). Швед аймақ танушыларының арасында аумақтық дамуда аумақтық даму- ды орналастыру және реттеу теориялары да үлкен рөл атқарды (Myrdal, 1971; Hegerstrand, 1966). Америкалық мектепте аймақтық өсу мен аумақтық даму теориясының дамуына (Friedman, 1973; Hoover, 1963) және т.б. айтарлықтай үлес қосты. Француз аймақтанушылары урбани- зацияға, «өсу полюстеріне», «даму осьтеріне»

байланысты теориялардың дамуына үлкен

үлес қосты (Perrou, 2007; Budville, 1966; Potier, 1963).

Аумақтардың біркелкі емес даму теория- сын АҚШ ғалымы (Krugman, 1991) зерттеді.

Аймақтардың бәсекеге қабілеттілігін қарас- тырды.

Өз кезегінде, мемлекеттік реттеуді кеңейту – Дж.М. Кейнс, дирижизм Ф. Перру, Т. Ру- звельттің «Жаңа курсы» және т.б. – аймақтық реттеудің дамуына және нәтижесінде аймақтық экономикалық ойдың дамуына әкелді.

Аймақтық экономиканың дамуына маңызды үлесін қазақстандық зерттеушілер де қосты, жекелеп айтсақ А.А. Сатыбалдин, Н.К. Нурла- нова, Н.Ж. Бримбетова, Г.С. Смaгуловa және басқаларының еңбектерінен көрініс тапқан (Са- тыбалдин, 2017).

Әдістеме

Аймақтық экономикалық жүйенің жай-күйін талдау әлеуметтік-экономикалық мәселелерді диагностикалау және аймақтық даму такти- касы мен стратегиясын әзірлеу мақсатында жүргізіледі. Талдау мақсаттарының екі тобы бар: статистикалық, белгілі бір кезеңдегі АЭЖ жағдайы бағаланған кезде; динамикалық, аймақтық даму процесін және оның негізгі тенденцияларын уақыт аралықтары бойынша бөлінген кезде бағалау.

Қойылған мақсаттарды шешу үшін зерт теудің теориялық-әдіснамалық негіздерін анық тау және мәселені зерттеу мақсатында элек тронды әдеби көздер мен құжаттарды талдау; жіктеу және жүйелеу, рейтингтік және салыс тыр малы зерт- теу әдістері қолданылды. Зерттеу агенттіктерінің электрондық деректер база сындағы ғылыми жа- рияланымдар мен статис ти калық мәліметтер негізінде жүзеге асырылды.

Аймақтық талдаудың негізі, әдетте, Қазстат пен оның аймақтардағы аумақтық бөлімшелері ұсынған статистикалық мәліметтер болып табы- лады. (Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі, Ұлттық статистика бюросы).

Бұл ретте статистикалық органдар шаруа- шылық жүргізуші субъектілерден, басқа да мемлекеттік органдардан, оның ішінде салық, кеден және көші-қон қызметтерінен, АХАЖ органдарынан, ҚР Орталық Банкінің аумақтық бөлімшелерінен, ІІМ құрылымдарынан ақпа- ратты пайдаланады.

Экономикалық талдауда келесі бағалау әдістері қолданылады:

Сурет

Table 3 – GDP Data of the BRIC Countries and the G7 Countries (USD billion)
Table 8 – Panel FMOLS Results
Table 1 below shows the descriptive statistics  of both the dependent and independent variables
Table 1 – Descriptive Statistics
+7

Ақпарат көздері

СӘЙКЕС КЕЛЕТІН ҚҰЖАТТАР

and the process of urban population growth and the role of cities in the development of society - urbanization - is becoming a global trend.. Since ancient times, cities have been